Azərbaycanda və Qazaxıstanda niyə inqilab olmadı?

“The Seul Times”: “Neft və beynəlxalq geosiyasət ortadadırsa, şeytanın dəstəyi də olacaq”

“Mərkəzi Asiyadakı son seçkilər göstərdi ki, köhnə diplomatik məsəldə həqiqət var: əgər neft və beynəlxalq geosiyasət ortadadırsa, şeytanın dəstəyi də olacaq”. Bu barədə Cənubi Koreyanın “The Seul Times” qəzetinin dünənki sayında Azərbaycan və Qazaxıstandakı seçkilərə həsr olunmuş məqalədə deyilir.

Məqalədə qeyd olunur ki, noyabrın 6-da beynəlxalq müşahidəçilərin sərt tənqid etdiyi saxtalaşdırılmış parlament seçkilərindən sonra İlham Əliyevin partiyası qalib elan olundu: Qazaxıstanda isə ötən baza keçirilən prezident seçkilərində Nursultan Nazarbayev oxşar şəkildə yenidən seçildi. Seçki müşahidəçiləri, o cümlədən ATƏT hər iki seçkinin beynəlxalq standartlardan aşağı olduğunu elan etdi. Lakin hər iki ölkədə hakimiyyətlər güclü beynəlxalq təzyiqlərdən kənarda qaldı”.
Qəzet yazır ki, Azərbaycan və Qazaxıstan arasında çoxlu paralellər var. Hər iki ölkə Birləşmiş Ştatlar, Rusiya, Çin, Avropa Birliyi və Şərqi Asiyadakı başqa qonşular üçün güclü geostrateji önəmə sahibdir. Eyni zamanda, hər iki ölkədə demokratiyanın qıtlığı aydındır: “Həm Azərbaycan, həm Qazaxıstan hakimiyyətlərinin korrupsioner imicləri var, onlar siyasi müxalifəti ciddi təzyiq altında saxlayır və seçkilərə nəzarət etmək üçün dövlət KİV-lərindən istifadə edirlər. Hər iki ölkədə hakimiyyəti idarə etmək ailə məsələsidir. İ.Əliyev 2003-cü ildə geniş şəkildə saxtalaşdırılmış seçkilərdə atasını prezident postunda əvəz edib. Qazaxıstanda isə 65 yaşlı Nazarbayev dövlət televiziya kanallarını idarə edən qızı Dariqanı onu əvəz etmək üçün hazırlayır. Həmçinin hər iki ölkədə siyasi müxalifət güclü beynəlxalq dəstəkdən məhrumdur”.

Cenubi Koreya qezeti Azerbaycan ve Qazaxıstanda saxtalaşdırılmış seçkilerin Ukraynada olduğu kimi, “narıncı inqilab”la neticelenmemesinin sebebini her iki ölkenin neheng neft ehtiyatlarına sahib olması ile elaqelendirib. Qezet yazır ki, Xezerin neft ehtiyatları dünyadakı neft istehsalının 10 faize yaxınını teşkil edir. Azerbaycanda tesdiq olunmuş neft ehtiyatları 13 milyard barreldir. Qazaxıstan ise Xezerin neft ehtiyatlarının 60 faizine sahibdir ve Kaşaqan yatağının ehtiyatları Alyaska ile müqayise oluna biler: “Bu ölkeler 3 milyard dollarlıq yeni neft kemerine celb olunub. Her ikisi ABŞ, Rusiya, Çin, Hindistan, Koreya, Yaponiya ve Avropa Birliyi arasında eneji ehtiyatları uğrunda geden müharibenin merkezinde yer alır. Hemçinin bu ölkelerin başçılarını ABŞ terrorla müharibede ve islam fudamentalizmi tehlükesinin qarşısının alınmasında mühüm terefdaş hesab edir”.

Qezet yazır ki, Azerbaycan ve Qazaxıstan ABŞ-ın İrana müdaxilesi üçün platsdarm kimi de nezerden keçirilir: “Bu ilin noyabrında ABŞ dövlet katibi Kondoliza Rays Nazarbayevi ”islahatçı" adlandırdı, onun müşaviri Metyu Brayza ise Qazaxıstanda demokratik inkişafın getdiyini bildirdi. Öz növbesinde prezident Eliyev ABŞ-a neft teklif edir ve terrorla müharibede terefdaş hesab olunur. İndi Eliyev ve Nazarbayev növbeti seçkileredek öz postlarında qala bilerler. Beynelxalq gücler ise bundan şikayetçi deyil”.

F.Məmmədov