Korrupsiyaya qarşı mübarizə... rüşvət tariflərinin qalxmasına gətirib

Bütün qanunsuzluqların başında qanunsuz hakimiyyət dayanır

Qanunsuz hakimiyyət ömrünü uzatmaq üçün uluslararası qurumların, Avropa Şurasının demokratiya barədə tələblərinə əməl etdiyini sübuta yetirməlidir. Amma hələ ki, gözdən pərdə asma rolunu oynayan qanun, qərar və sərancamlarla iqtidar bütün qanunsuzluqların - korrupsiyanın (seçki) saxtakarlığın(ın) cinayətlərin başında özünün dayandığını ortaya qoymuş olur.

Bu il yanvarın 1-dən "Korrupsiyaya qarşı mübarizə haqqında" Azərbaycan Respublikasının qanunu qüvvəyə minib. Bununla bağlı "Dövlət qulluğunu idarəetmə şurası yanında korrupsiyaya qarşı mübarizə komissiyası" yaradılıb və onun tərkibinə bir nəfər də olsun müstəqil və ya müxalifət nümayəndəsinin daxil edilməsi gərəkli sayılmayıb. Bu isə həmin komissiyanın işinin rüşvətlə mübarizəyə çevrilməsi ilə sonuclanıb. Konkret faktlara üz tutaq.

Sözügedən qanun qüvvəyə minənəcən sürücülük vəsiqəsinin rüşvət vergisi 100 ABŞ dolları idi. (Onu da deməyi gərəkli sayırıq ki, rüşvətin özü "milli" xarakter daşısa da, dövlət (oxu: rüşvət) məmurları onu beynəlxalq vahidlərlə dəyərləndirməyi və almağı daha üstün tuturlar). Hazırda bu tarif 300-500 dollar arasında dəyişir. DİN-in bu rüşvətə cavabdeh olan məsul rüşvətxorları artımı lənətə gəlmiş mübarizənin boynuna qoyurlar.

Məhkəmələrdə əvvəllər haqlını haqsız etməyin orta tarifi 500 dollar idisə, hazırda bu məbləğ 2 dəfə qaldırılıb. "Suçlu" isə yenə də "mübarizə"dir.

Əvvəllər prokurorluq orqanları vətəndaşların hüquqlarının pozulmasına, qanunların dürüst və eyni cür icra olunmasına candərdi də olsa reaksiya verirdilərsə, hazırda bu qurum şikayətlərə yalnız rüşvət prizmasından baxır. "Əlillərin hüquqlarını müdafiə komitəsi"nin məlumatına görə, sahibkarlıqla (xırda) məşğul olan savaş əlillərinin (məhkəmənin qərarı olmadan) satlıq mobil telefonlarının "Sell Tell" MMC-nin reket əməkdaşları tərəfindən müsadirə edilməsinə Sabunçu Rayon Prokurorluğunun cavabı qısa olub: reket haqqını ödəyib telefonunuzu geri götürə bilərsiz. İndi baş prokurorluq yanındakı korrupsiyaya qarşı mübarizə idarəsi rüşvət həmkarına qarşı necə mübarizə aparsın?

Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin vaxtaşırı qeyri-hökumət qurumlarına qarşı 3-5 min dollarlıq mübarizəsindən söhbət açılır. Bu nazirliyin özünə işə düzəlmək istəyənlərin bildirdiyinə görə, əvvəllər 3-5 min dollarlıq "işədüzəlmə şirinliyi" hazırda 15 15 min dollara çatıb. Ax, bu lənətə gəlmiş mübarizə!..

Rüşvətin ən çox çiçəkləndiyi sahənin sosial sahə olduğunu demək artıqdır. Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi korrupsiya üzrə qanuna uyğun olaraq özünün "müqəddəs" rüşvət qanununu qəbul edib. Bir neçə əsas teoremdən ibarət olan bu qanuna görə, QANun Ali deyil, Əli olmalıdır və əlillərin konstitusion - korrupsion haqlarından aşağı hüquqi qüvvəyə malik olmalıdır. Nazirlikdə yaradılan rüşvət konstitusiyasının rəyi isə ölkə ərazisində ən yüksək hüquqi qüvvəyə malikdir. Buna şəkk edənlər müqəddəs Qurana əl basıb (bütün məmurların başı üzərində dövlət rəmzləri əvəzinə ali baş rüşvətxorun portreti, əlinin altında isə konstitusiya əvəzinə Quran qoyulub) avtomobil, mənzil alarkən rüşvət vermədiklərinə aid and içirlər. Bu qanuna əməl etməyənlərin, yəni "Ya(p)Əli!" deməklə haqqını almaqdan imtina edənlərin "Ya(p) Mehdiyev) sahibi-əz Azərbaycan!" hayqırmaları da köməyə çatmır. Çünki korrupsiyanın başında elə Prezident aparatının özü dayanır. "Mübarizə"dən öncə sonuncu əlil mənzil bölgüsündə rüşvət tarifinin 5-6 min dollar həddində olduğunu bildirmişdi. Rüşvətin "qurtuluş" günü kimi bayram edildiyi bu ilin 15 iyununda bölünən binada tarif 7 min dollara qaldırılıb. Artımın əsas günahkarı yenə də lənətə gəlmiş "mübarizə" olub. Doğrudur, ölkədəki özbaşınalıqdan yararlanan hakimiyyət və ƏƏSMN bir neçə il öncə Xırdalanda inşa edilən "Əlillər evi"nə bir nəfər də olsun əlil qeydiyyata salmamışdı, amma indi 15 iyunda YAP-ın rüşvət tribunasından beynəlxalq qurumları haqq-ədaləti görməyə çağırmaq hakimiyyətin gerçək üzünü açır. Qarabağ savaşı əlillərinin sözügedən mübarizə komissiyasına müraciətləri isə sonuc vermir. Özlərinə qarşı cinayət işi qaldırmayacaqlar ki? Hətta ölkənin birinci şəxsinə təqdim olunan müraciətlərə də rüşvət yönündən baxılır. Bu ilin mayında aeroport yolunda əhali ilə görüş zamanı savaş əlili ƏƏSMN-dəki rüşvətxorluq və korrupsiya ilə bağlı dövlət başçısına məktub verib. O da mühafizə xidmətinə bu problemi həll etməyi tapşırıb. Sözügedən xidmətdən ƏƏSMN-ə prezidentin tapşırığını icra etmək barədə məktub göndərilsə də, Əli Nağıyev yenə də rüşvətdən keçə bilməyib. Belə məlum olur ki, İlham müəllim dovşana qaç deyib, tazıya tut. Ya da məmurlar o qədər harınlayıb, o qədər cəzasızlıqlarına bel bağlayıblar ki, daha prezidenti saymırlar. Onların saydıqları xarici valyuta ilə aldıqları rüşvətdir.

İndiki iqtidarın qanuna, konstitusiyaya rüşvət prizmasından baxması hakimiyyət dəyişikliyini qaçılmaz edir. Heç bir ideal qanun bu rüşvətxor, saxtakar rejimin haqq-ədalət yoluna dönməsinə gətirməyəcək. Çünki iqtidardakı peşəkarlardır. Xaliq Bahadır demişkən, peşəkar rüşvətxorlar...

Məğrub Bədəlsoy

"Azadlıq" jurnalı, №2, 11 iyul 2005-ci il