Ramiz Rövşənin qanunları

Bu gün dahi şairimizin 60 yaşı tamam olur

Deyəsən 1993-cü il idi, Mehman Cavadoğlunun redaktorluğu ilə çıxan “Azərbaycan” qəzetində Ramiz Rövşənin şeirləri verilmişdi. Böyük formatlı qəzetin düz bir səhifəsi həcmində. Unudulmaz şeirlər vardı orda: “Oğlumun gözləri”, “Lal”, “Nəfəs”... Açığı, Mehman bəyin redaktorluğu ilə çıxan “Azərbaycan” nə qədər maraqlı qəzet olsa da, orada məhz bir səhifə şeirin dərci qəribə görünürdü. Axı qəzet parlamentin orqanı idi, əsasən qanunları bu həcmdə dərc edirdi. Mən indi düşünürəm ki, Mehman bəy çox doğru addım atmışdı. Ramiz Rövşənin poeziyası əslində qanun qüvvəsinə malikdir. Azərbaycanın, ondan da qırağa çıxanda dünyanın, kainatın qanunları. Kainatı şairlərdən gözəl kim anlaya bilər ki? Onun nizamını, harmoniyasını poeziya qədər başqa nə təmin edə bilər?

“İlahi, gəlirəm, eşit səsimi,
Kimsəyə ümid yox, sən ovut məni.
Bir nəhəng boşluğa atdım özümü,
Sənə arxayınam, özün tut məni"

Ramiz Rövşən kosmik şairdir. Ramiz Rövşən dahi, böyük şairdir. Bu sözləri yazarkən mən pafoslu görünməkdən qorxmuram. Son 100 ildə Azərbaycan nəsrinin dahisi Mirzə Cəlildir. Musiqidə Üzeyir bəydir. Siyasətdə, teatr, kino, rəssamlıqda mən bu miqyasda şəxsiyyət görmürəm. Poeziyada da yox idi. Ramiz Rövşənlə oldu.

Onun poeziyasının sehrinə 13-14 yaşımda düşmüşəm. Evimizdə köhnə jurnallar vardı, bir gün onları vərəqləyəndə 1979-cu ilin “Azərbaycan” jurnalında qəribə şeirlərə rast gəldim. “Göy üzü daş saxlamaz”, “Burax gedim, ay işığı”... Bayırda sosializm realizminin, çirkin durğunluq dövrü ədəbiyyatının havası ürək bulandırarkən bu adam nələr yazmışdı... İndiki terminlərlə desək, şoka düşmüşdüm: belə ədəbiyyat da varmış! O zaman hələ anlamırdım ki, elə ədəbiyyat budur.

Mən Ramiz Rövşənin şeirlərini çox sevirəm. “Ayrılıq”, “Qocalıq” şeirlərini əzbərləməsəm də, qəribədir ki, bu şeirləri indi əzbər bilirəm. Sadəcə, bir-iki dəfə oxumaqla yadımda qalıb. Heç məndə Ramiz bəyin “Kəpənək qanadları” kitabından başqa kitabı da yoxdur. Hə, bir də bunu indi yazıb, heyfimi çıxmaq istəyirəm. Orta məktəbdə oxuyanda onun “Bir yağışlı nəğmə” kitabını kənd kitabxanasından oğurlamışdım, Bakıda, tələbə yataqxanasında saxlayırdım. Bir gün “525-ci qəzet”in redaktoru Yusif bəy həmin kitabı məndən oğurladı. Yəqin “oğrudan oğruya halaldır” prinsipiylə.

Tələbəlik illərində “Göy üzü daş saxlamaz” kitabını tapmaq üçün az qala bütün Bakı bukinistlərini ələk-vələk eləmişdim. Axırda əlacım kəsildi, Axundov kitabxanasında oturub oxudum, bəzi şeirlərin üzünü köçürtdüm. İndi mənim kitablarımın, kağız-kuğuzumun içi Ramiz bəyin ayda-ildə hansısa qəzetdə, jurnalda dərc etdirdiyi şeirləriylə doludur. (Üslub səhvi axtarmayın: söhbət məhz azın çoxluğundan gedir).

Əsgərlikdə, Murovun soyuğunda bütün taqıma “Ah, bu qızın barmaqları” şeirini əzbərlətmişdim. Gözəl aktyorumuz Vidadi bəyin gitarada oxuduğu üslubda. Bir əsgərimiz vardı, “Boksyor Natiq” deyirdilər. Hansısa nənəsi çinli, bir babası talış, rus və türk qarışığı olan qəribə oğlan idi. Siz onun gecələr qarovuldan qayıdanda, Ay işığında öz məzəli ləhcəsiylə “Ah bu qızın barmaqları, barmaqlarıma dəymədi” oxumağını görəydiniz...

2003-cü ilin oktyabr xaosu zamanı, ölkədə hər kəsin gizləndiyi bir vaxtda biz jurnalistlər və repressiya qurbanları öz yanımızda iki nəfəri gördük. Biri Ramiz bəy, o biri isə elə “Göy üzü daş saxlamaz” kitabına təkrarsız ön söz yazmış Kamil Vəli Nərimanoğlu idi. Belə günləri heç vaxt unuda bilmərik.

“Mən axı nə çöləm, nə yol, nə küçə,
Mən axı hamının ola bilmərəm.
Məni sevənlərdən ötrü ölüncə,
İyirmi üç yaşımda qala bilmərəm"

İndi deyirlər Ramiz bəyin bu gün 60 yaşı tamam olur. Təbrik edirik. Eyni zamanda, hər hansı təbrik sözü tapmaqda şəxsən mən çətinlik çəkirəm. Söz sehrbazını hansı sözlə təbrik etmək olar ki? Yəqin elə bu yazımı da oxusa bəsitliyinə güləcək. Və onun öz şeirləri üzərində necə əsdiyini bildiyimdən, əgər gətirdiyim sitatlarda hansısa söz, durğu işarəsində yanlışa yol verdimsə - bağışlasın.

Nəfəsin, ruhun mübarək, ŞAİR!

“Yeni Müsavat” qəzetinin kollektivi Azərbaycanın görkəmli şairi Ramiz Rövşəni 60 illik yubileyi münasibətilə təbrik edir, ona cansağlığı, yaradıcılıq uğurları arzulayırlar.

Yeni Müsavat Qəzeti, 15 dekabr 2006-cı il, Zamin HACI