“VƏZİYYƏTİ YALNIZ XALQIN ÖZÜ DƏYİŞƏ BİLƏR”
İsa Qəmbər: “Müraciətimiz yenə rədd edilsə, razılaşdırılmamış aksiyalara qərar verilməsi mümkündür”
Müsavat başqanı hakimiyyətə xəbərdarlıq etdi

Ölkə seçki marafonu ilə yanaşı, gündən-günə ağırlaşan sosial-iqtisadi problemlər mərhələsinə daxil olmaqdadır. Belə vəziyyətdə, təbii ki, hakim qüvvə ilə birgə siyasi müxalifətin də məsuliyyət yükü və qayğıları ikiqat artmış olur. Prezident seçkisinin yaxınlaşması isə həm iqtidarı, həm də müxalifəti məsələyə münasibətdə xüsusilə həssas və kompromissiz edir. Müsavat Partiyasının başqanı İsa Qəmbərlə budəfəki söhbətimizdə Azərbaycandakı mövcud ictimai-siyasi durumdan doğan bir sıra aktual suallara aydınlıq gətirməyə çalışdıq.

- Hazırda ölkə gündəmini zəbt etmiş əsas mövzu şübhəsiz, bahalaşma və proqnozlaşdırılan ərzaq böhranıyla bağlıdır. Bilmək istərdik, müxalifət lideri olaraq prosesi nə dərəcədə izləyə bilirsiniz? Hadisələr hara aparır, Azərbaycanda ərzaq üsyanı haqda deyilənləri bölüşürsüzmü?

- Bir ölkədə ki hakimiyyətin aydın, elmi əsaslandırılmış iqtisadi inkişaf konsepsiyası yoxdu və hakimiyyət dəhşətli miqyaslı korrupsiya mexanizmi qurub, o ölkədə iqtisadi problemlər həmişə olacaq. Digər yandan, dünya miqyasında bəzi neqativ proseslərin start götürdüyünü nəzərə alsaq, aydın məsələdir ki, bu, Azərbaycandan da yan ötməyəcək. Korrupsiya olmayan, iqtisadiyyatı savadlı şəkildə, elmi, liberal dəyərlərə uyğun qurulan dövlətlərdə ümumdünya ərzaq böhranından yayınmaq, yaxud onun fəsadlarını azaltmaq olar, Azərbaycan kimi məmləkətdə, Əliyev rejiminin hakim olduğu ölkədə isə əksinə, bu, çox böyük problemlər yaranacaq. Bu da bizi ciddi şəkildə narahat edir.

Əslində son simptomlar mətbuata çıxmazdan öncə Müsavat rəhbərliyində məsələ ilə bağlı müzakirələr aparılıb və iqtisadiyyatda təxirəsalınmaz tədbirlərlə bağlı sənəd hazırlanması haqda qərar çıxarılıb. Hazırda onun üzərində iş gedir. Sadəcə, proseslər mütəxəssislərin gözlədiyindən də sürətli məcraya girib.

- Vəziyyətin böhranlı olmasının göstəricilərindən biri də insanların artıq özlərinə ərzaq, un tədarükü görməyə başlamasıdır. Əhalini haradasa anlamaq olar, bəs, hökumətin addımları vəziyyətə nə dərəcədə adekvatdır? Korrupsiyaçı hakimiyyətin belə qəliz vəziyyətlərdən optimal çıxış yolu tapması mümkünmü?

- Mümkün deyil. Əslinə qalsa, hakimiyyət taxıl fondunu Fövqəladə Hallar Nazirliyinin tabeliyinə verməklə cəmiyyətə birmənalı mesaj çatdırır ki, bu sahədə həqiqətən fövqəladə situasiya yaranıb. Digər yandan, insanların bu cür davranışı analoji vəziyyətlərdə tez-tez rast gəlinən hallardandır. Bu isə öz növbəsində böhranı daha da dərinləşdirir. Ona görə də indi hansısa ərzaq növünün ehtiyatını yaratmaq cəhdi o qədər də uğurlu deyil. Üçüncü yandan, bu, həmin o addımı atan adamların problemlərini həll etmir axı. Bir-iki kisə unla böhran aradan qalxmayacaq. Yaxud başqa ərzaq malları olsun, nəticə dəyişməyəcək.

Hakimiyyət isə belə problemlərin öhdəsindən gəlmək gücündə deyil. İqtidarın addımları əslində indidən bəllidir. Qərar verəcəklər ki, bəs çörək də, un da filan qiymətdən artığına satılmamalıdır. Nəticədə böhran daha da dərinləşəcək. Və ya həmin məhsullar əl altdan satılacaq. Yəni bunların inzibati üsullarla, bazar iqtisadiyyatının qaydalarından istifadə etmədən bu kimi problemləri həll etmək cəhdləri hər zaman uğursuzluğa gətirib, yenə gətirəcək.

- Bu arada iqtidar mənsublarının AXC hakimiyyəti dövründə çörək növbələrilə bağlı ittihamlarını xatırlamamaq olmur. Belə bir paradoksu necə izah eləmək olar ki, Azərbaycana neçə vaxtdır böyük neft gəlirlərinin daxil olmasına baxmayaraq, əhalinin sosial-iqtisadi durumu yaxşılaşmaq əvəzinə pisləşir?

- Bizim hakimiyyət dönəmində baş verənləri tənqid eləmək indiki hakimiyyət üçün dəb halına çevrilib. Hətta hazırkı çətinlikləri də o dövrlə izah etməyə çalışırlar. Halbuki biz sovet imperiyasının çökdüyü, Azərbaycanın müstəqillik qazandığı, ölkələr, regionlar və müəssisələr arasında münasibətlərin kəsildiyi dövrdə dövləti idarə eləmişik. Və qısa müddətdə problemlərin öhdəsindən gəlmişik. Bizim hakimiyyət haqqında böhtanlar səsləndirənlər indi özləri həmin böhtanları gerçəyə çeviriblər.

Mütəxəssislərin araşdırmaları aydın şəkildə göstərir ki, indiki hakimiyyətin nəzarəti altında ölkəyə gətirilən un, taxıl heç də bəyan edildiyi kimi, yüksək keyfiyyətli olmur, ucuz qiymətə, aşağı keyfiyyətdə olur. Təbii ki, belə undan bişirilən çörəyin keyfiyyəti də arzuolunan səviyyədə deyil. AXC hakimiyyəti isə milli maraqları üstün tutduğu, məsələlərə bazar iqtisadiyyatı konsepsiyası ilə yanaşdığı və onlara aydın, açıq baxışı olduğu üçün problemlər nə qədər ağır olsaydı belə, onları həll etmək gücündəydi.

- İsa bəy, belə bir həssas və ilk baxışda müxalifət üçün əlverişli durumda Müsavat mayın 4-ə kütləvi etiraz aksiyası təyin edib. Mitinq hazırlıqları necə gedir?

- Hazırlıqlar artıq başlanıb. Şəhər rəhbərliyinə müraciət edilib, rayon təşiklatları ilə iş gücləndirilib. Toplantılar keçirilir, mitinqin məramı, məqsədi şərh edilir və əhaliyə çatdırılması yönündə işlər aparılır. Hələ ki hazırlıqlar yaxşı gedir.

- Müsavatın siftəsini necə proqnozlaşdırırsınız?

- Şişirdərək deməzdim ki, ilk dəfəyə böyük bir kütləvilik gözləyirik. Çünki ictimai fəallıq hələ arzuolunan səviyyədə deyil. Ancaq bugünkü şərtlər daxilində mitinqə hazırlıq işi gözlədiyimizdən daha yaxşı gedir.

- Aksiya ilə bağlı digər ictimai-siyasi təşkilatlara müraciət olacaqmı? Çünki bəzi müxalifət partiyalarının yetkililəri məhz belə bir müraciətdən sonra mitinqə qatılıb-qatılmamaq məsələsinə baxacaqlarını söyləyiblər.

- Hər hansı müraciət nəzərdə tutulmayıb və belə fikrimiz də yoxdur. Çünki bu da bəzi hakimiyyətyönlü qəzetlərin sevimli mövzusudur. Məsələni ortaya atırlar, nəticədə mitinqin hədəfi arxa planda qalır. Axı bizim aksiyamız ölkədəki ağır sosial-iqtisadi problemlərin həlli və seçki mühitinin demokratikləşməsilə, insan haqlarının, o cümlədən azad sözün müdafiəsi, jurnalistlərin taleyilə bağlı olacaq. Yəni bu günün aktual mövzularını əhatə edən bir mitinq keçirmək niyyətindəyik. Bəzi iqtidar texnoloqları isə - təbii ki, onların çörəyi də bundan çıxır - mövzunu, gündəmi dəyişmək, diqqəti müxalifətdaxili münasibətlərə yönəltmək istəyirlər. Ona görə müraciətə ehtiyac duymuram. Kim aksiyaya qatılmaq, bizimlə birgə olmaq istəyirsə, buyursun, danışaq həll edək. Kim ayrıca mitinq etmək arzusundadı, irəli. Kim də mitinq keçirmək istəmirsə, canı sağ olsun.

- Aksiyaya təxminən 10 gün qalır. Cəmiyyətə, xalqa hansısa çağırışlarınız, mesaclarınız olacaqmı? Onları indi də edə bilərsiniz.

- Bir sadə həqiqəti vətəndaşlarımız dərk etməlidir ki, yalnız bir neçə on min nəfər müsavatçı, yaxud digər demokratik partiyaların üzvləri ölkədəki vəziyyəti dəyişmək gücündə deyillər. Vəziyyəti dəyişmək üçün prosesə hamılıqla qatılmalıyıq. Kütləvi tədbirlərə gəlib, vəziyyətlə barışmadığımızı nümayiş etdirməliyik. Biz dinc bir nümayiş keçirmək niyyətindəyik. Hakimiyyətə də aksiyamızı yasaqlamaq üçün, ona müdaxilə üçün heç bir əsas verməmişik. Normal bir tədbir olacaq və vətəndaşlarımız da onda rahat şəkildə iştirak edə bilərlər. Hələ vaxtımız var və sözlərimizi, mesajlarımızı camaata yenə çatdıracayıq, amma fürsətdən istifadə edib bütün vətəndaşlarımızı öz talelərinə sahib çıxmağa, xalqımızın ən önəmli məsələlərinə həsr olunacaq 4 may kütləvi tədbirində fəal olmağa çağırıram.

- Bəs, o variantı nəzərə alırsızmı ki, şəhər rəhbərliyi bu dəfə ölkədəki həssas durumu bəhanə edib mitinqə yenə icazə verməsin? O halda razılaşdırılmamış aksiyalar mövzusu gündəmə gələ bilərmi?

- Bunu xüsusi müzakirə etməmişik. Hələlik məhkəmə kontekstində mübarizəmizi davam etdirmək əzmindəyik. İkincisi, yenə müraciət edib hakimiyyətin yalanını ifşa edəcəyik. Çünki o, iddia edir ki, ölkədə sərbəst toplaşmaq azadlığı ilə bağlı heç bir problem yoxdur. Yox, hakimiyyət müraciətlərimizə yenə müsbət cavab verməsə, hansısa mərhələdə Müsavat razılaşdırılmamış mitinqlərə başlamaq zorunda qala bilər. Bir şey dəqiqdir ki, Müsavat heç zaman haqsızlıqlarla, ədalətsizliklərlə barışmayıb və barışa bilməz.

- Kütləvi etiraz aksiyalarının narazı toplumu fəallaşdırmaq yönündə olduqca zəruri addımlardan biri olması bəllidir. Ancaq cəmiyyətdən gələn sosial sifarişlərdən biri müxalifət düşərgəsindəki konsolidasiya ilə bağlıdır. Bilmək istərdik, bu yöndə hansı işlər planlaşdırılır, liderlər səviyyəsində yaxın dövrdə təmaslar, görüşlər nəzərdə tutulurmu?

- Mən başa düşürəm ki, siz də, bir çox digər jurnalist dostlarımız da bu sualı səmimi niyyətlə verirsiz, amma iş ondadır ki, bu, hakimiyyətin mətbəxində hazırlanıb ortaya çıxarılan mövzulardandır. Siyasi liderlər bir araya gəlir, ya gəlmirlər, bunun mətləbə birbaşa dəxli yoxdur. Bizim məqsədimiz müxalifəti birləşdirmək ola bilməz. Bu, sadəcə, vasitə rolu oynaya bilər. Hədəf vəziyyəti dəyişməkdir. Kim də bizlə birgə mübarizə aparmaq istəyirsə, aparsın. Başqa bir partiya da, vətəndaş da bunu etmək istəyindədilərsə, etsinlər, amma hərəkət eləsinlər, fəallıq göstərsinlər. Daha öz hərəkətsizliklərinə, öz qorxularına, xoflarına bəhanə axtarırlarsa, bu, ayrı məsələ.

- Hakimiyyət isə belə görünür siyasi müxalifətə münasibətdə köhnə taktikanı izləmək niyyətindədir. Artıq AXCP sədri Əli Kərimliyə qarşı “Lider” telekanalında əxlaqsız bir kampaniyaya başlanıb. Sizcə, bunun kökündə hansı niyyətlər durur?

- Mən bu televiziyaya uzun illərdir baxmıram. Haqqında danışılan veriliş barədə də yalnız eşitmişəm. Ancaq “Lider” telekanalının xislətinə bələd olduğum üçün deyə bilərəm ki, bu, cəmiyyətə əxlaqsızlıq toxumunu səpmək cəhdidir. Aydın məsələdir ki, irəli sürülən ittihamlar böhtandır. O da aydındır ki, “yuxarıdakılar” cəmiyyətdə siyasi diskussiyanı bu səviyyəyə salmaq, bu mövzuları körükləmək istəyirlər. Bu da hakimiyyətin əxlaqsızlığından xəbər verir. “Lider” televiziyası, təbii ki, özbaşına deyil. Hesab edirəm ki, bu, iqtidar tərəfindən aparılan və cəmiyyətdən daha çox, onun özü üçün həddən artıq ziyanlı bir siyasətdir. Mən ictimai fikri izləyirəm. Hətta müxalifətdən xoşu gəlməyənlər də hakimiyyətin belə bir addımına görə ona qəzəblənirlər.

Bilirsiz, buna bizdə “qara piar” deyirlər. Amma söhbət “qara piar”dan getmir. Mən mütəxəssislərdən soruşmuşam, onlar dedilər ki, “qara piar” siyasi rəqibi təhqir etmədən onun nüfuzuna xələl gətirəcək məqamları ictimai fikrə ötürməkdir. Konkret halda isə başdan-ayağa təhqir və böhtanlardan, əxlaqsızlıqdan söhbət gedir. Odur ki, biz hələ həftənin birinci günü partiya Divanında yaranmış vəziyyəti müzakirə edib, hakimiyyətin addımını qətiyyətlə pisləmiş, belə kampaniyaya son qoyulmasını tələb etmişik.

- Sizcə, İlham Əliyev aparılan kampaniyadan xəbərdardımı?

(Davamı var)

Zahid SƏFƏROĞLU, Yeni Müsavat, 24 aprel 2008-ci il