“GETDİYİM YERDƏ HEÇ ZAMAN YIXILMAMIŞAM”
İsa Qəmbər: “Düşünmürəm ki, basketbolda siyasətçilərdən kimsə qabağıma çıxa bilə”

“Müxalifətin yox, xalqın birləşməsinə ehtiyac var”

Artıq “yaşı ötmüş” “Mercedes-600"-ə əyləşəndə ilk sualımı verirəm: ”İsa bəy, avtomobili niyə dəyişmirsiz?" Ani pauzadan sonra sualın qəfil və gözlənilməzliyinə varmadan sakit şəkildə cavab verir: “Maşın önəmli məsələ deyil. Əsas odur ki, məsafələri vaxtında qət eləmək üçün bir vasitə olsun. Hazırda da bu vasitədən istifadə edirik”.

Budəfəki Bazar Günündə müsahibimiz olan Müsavat Partiyasının başqanı İsa Qəmbərlə söhbətimizə elə maşınla yol gedərkən körpü salıram. Öncə son bir həftədə paytaxt başda olmaqla ölkədə həyatın iflic olmasına münasibətini bilmək istəyirəm. Deyir ki, bir tərəfdən baxanda bu, obyektiv hadisədir: “Ancaq hər halda bu problemləri şəhər hakimiyyətləri həll eləməlidir. Özü də söhbət yalnız Bakıdan getmir. Bunun Gəncəsi, Sumqayıtı, Mingəçeviri, Şəkisi, Naxçıvanı, Əli Bayramlısı, Lənkəranı və sairi var. İcra hakimiyyətləri bu məmləkəti qış şəraitinə hazırlaya bilmirlərsə, deməli, onları təyin eləyən dövlət başçısı vəziyyətə görə məsuliyyət daşıyır. Çünki hazırlığı vaxtında görməyib. Çox arxayın şəkildə, fəxrlə fövqəladə hallara qarşı şəhərə yeni texnika gətirilməyindən danışırdılar. Fövqəladə hal yarananda gördük ki, əllərində kürək küçəyə torpaq səpələyir, yaxud külünglə buz sındırmağa çalışırlar. Sual yaranır ki, onda bu texnika hardadır, onu kim, nə üçün, hansı pula gətirib, nəyə istifadə olunur? Yoxsa bunlar hamısı görüntü üçünmüş?”

Müsavat başqanı nümunəvi abonentdir

Sualımıza səmimi cavabından məlum olur ki, İsa bəy də ailəsi ilə bərabər hər gün digər sadə vətəndaşlar kimi ölkədəki mövcud problemləri öz həyatında hiss edir:

- Bilirsiniz ki, bizim ev “Gənclik”lə Ayna Sultanovanın abidəsinin arasında olan bir yerdədir. Sayğaclar qoyulandan qaz pis-yaxşı gəlir. Suyun hər gün 10-12 saat olmasına, qalan vaxtlar kəsilməsinə artıq adət eləmişik. İşıq məsələsi çox bərbaddır. Xüsusən də soyuqlar düşəndən - əvvəlki vaxtlarda da bərbad idi - amma bu günlər çox bərbad vəziyyətdə oldu. Yanvarın ötən günlərində bir-iki gün olub ki, gün ərzində işıq sönməsin. Hər gün azından yarım saat, bəzən də 10-12 saatlığa işıqlar sönüb. Özü də bizim binada istilik sistemi demək olar ki, 20 ildir yoxdur. Onsuz da mən nə soyuqdan, nə də istidən çox şikayət eləyən adam deyiləm. Sadəcə, indi bir daha məşq elədik.

- İsa bəy, təsadüfən enerjiyə və sairə görə borcunuz yoxdur ki?..

- Vallah, bu məsələlərə mən baxmıram, evdə uşaqlar nəzarət edirlər. Onlar adətən ilin əvvəlində çalışırlar ki, imkan olanda bir-illik, olmayanda 3 və ya 6 aylıq telefon, qaz, elektrik və sairin haqqını ödəsinlər. İndi də deyəsən, bir hissəsini ödəyiblər, bir hissəsini də hava şəraitinə görə gedib ödəyə bilməyiblər. Yəqin hava düzələn kimi gedib həll edəcəklər.

- Maraqlıdır, hətta qabaqcadan ödənişlər edirsiniz. Deməli, Sizi nümunəvi abonent də saymaq olar...

- Uşaqlar ilin əvvəlindən ödəməyə çalışırlar ki, sonra yaddan çıxıb borc qəbzinə çevrilməsin.
“Bir neçə qonşu var ki, kibrit, ya duz olmayanda onlardan istəmək olar”

- Qonşularla münasibətiniz necədir? Olurmu ki, hansısa problemlərlə bağlı sizə müraciət eləsinlər?

- Təbii, qonşuların demək olar ki, hamısı ilə hər zaman qarşılıqlı hörmət münasibətində yaşamışıq. Düzdür, son illər bizim blokda çox mənzillərin sahibləri dəyişib, çox insanlar gediblər, yeni qonşular gəliblər. Ancaq normal münasibətlər var. Bir neçə qonşu var ki, məsələn, köhnə ənənəvi qaydada evdə duz, ya kibrit olmayanda, ya almaq yaddan çıxanda gedib onlardan istəmək olar.
Atatürk prospekti boyunca uzanan parkın yaxınlığında maşından düşürük. Buz örtüyünün üstü ilə aramla addımlayıb yolun digər tərəfinə keçirik. Başqandan qara olan münasibətini soruşduqda “qar əvvəl yağanda yaxşıdır, amma sonra buzlayır da...” deyir.

- “Uşaq və buz” şeirindəki kimi buza hirsləndiyiniz anlar olubmu?

- (Gülür) Yox, mənim təcrübəm çoxdur. Ona görə də demək olar ki, getdiyim yerdə heç zaman yıxılmamışam. Uşaq vaxtı bizdə evin və məktəbin həyətində belə havalar olanda nəinki ayağımız sürüşürdü, özümüz sürüşmək üçün yer hazırlayırdıq. Onun da xüsusi texnologiyası var idi. Qar kürəklərlə hamarlanırdı, sonra ora su tökülürdü, sonra təzədən bir də əl gəzdirilirdi. Çox sürüşkən bir yer düzəldib orda sürüşməyə başlayırdıq. Uşaq vaxtı qarlı havada elə əyləncələr olurdu... Ancaq ümumiyyətlə, nə zamansa qarda sürüşüb yıxılmağım yadıma düşmür.
Sözarası Azərbaycanda qış oyunlarının keçirilməsi üçün şəraitin yaradılmasının mümkün olub-olmamasına da toxunuruq. Başqan bunun mümkünlüyünü vurğulayır: “Ölkənin böyük sərvətlərini mənimsəmək və boş-boş proyektlərə həsr eləməkdəsə, turizm sahəsinə xeyli vəsait ayrıla bilər. Təbii ki, turizm sahəsində həmçinin qış istirahəti üçün Azərbaycanın müvafiq bölgələrinə investisiya qoymaq və çox mükəmməl istirahət zonaları yaratmaq olar”.

“Şahmat oynamağı xoşlayıram”

Evinin parka yaxın olduğuna işarə edib İsa bəyin bura tez-tez gəlib-gəlmədiyi ilə maraqlanıram. Cavabında məlum olur ki, başqan bura ara-bir çıxa bilir. Səbəbini soruşduqda, bunu bir tərəfdən işinin çoxluğu ilə izah edir: “Ondan sonra çıxanda görürsən ki, ətrafda öz uşaqlarımız bizi müşayiət edirlər. Dostlarımıza əlavə əziyyət də vermək istəmirəm. Həm də buna görə".

- Ailənin istirahətinə diqqət yetirə bilirsinizmi?

- İmkan daxilində çalışıram ki, ailə üzvlərim yayda bir-iki həftə də olsa, havalarını dəyişsinlər. Konsert və digər mədəni tədbirlərə də hərdənbir vaxt ayırırıq. Adətən, bazar günləri evdə ailəmlə olmağa üstünlük verirəm.

- İdmana münasibətiniz necədir?

- Uşaqlıqda basketbolla məşğul olmuşam, futbolla çox maraqlanmışam. Arada hətta məktəbin voleybol yığmasında da oynamışam. Stolüstü tennisi çox sevirdim. Akademiyada çalışanda fasilədə bizim yeddinci mərtəbədəki tennis stolunda iş yoldaşlarımızla yarışlar keçirirdik. Bir də şahmat oynamağı xoşlayıram.

- Yarışlar təşkil olunsa və dəvət alsanız, hansı idman növündə qüvvənizi sınamaq istərdiniz?

- Şahmatda məmnuniyyətlə. Basketbolda da, düşünmürəm ki, siyasətçilərdən kimsə qabağıma çıxa bilər. Futbol artıq zalın ölçüsündən asılıdır. Voleybolu da yoxlamaq olar.
Müsavat başqanı saçının sürətlə ağarmasını özünə dərd eləyənlərdən deyil: “51 yaş kiminçünsə qocalıq, kiminçünsə orta yaşdır. Mən özümü çox normal hiss edirəm və sağlamlığımdan şikayətim yoxdur”.
“Şükürlər olsun” deyib övladlarının seçdiyi yoldan razı olub-olmadığını soruşuram. “İkisi də beynəlxalq münasibətlər sahəsini seçiblər. Biri Bakıda, digəri İstanbulda təhsil alır. Yəni özləri istəyiblər, seçiblər. Bütün uşaqlara uğurlar arzulayıram. Bizimkilərə də onların içində”-deyir.

“Ailədə heç vaxt siyasi fəaliyyətimlə bağlı irad olmayıb”

İsa Qəmbər Azərbaycanın müstəqilliyində müstəsna xidmətləri olanların işsiz qalması, onların 15 ildir bu dövlətin imtiyazlarından bəhrələnə bilməməsindən də şəxsən narahat olmadığını deyir: “Mən şüarfason sözlərlə danışmağı xoşlamıram. Ancaq biz gənclik illərindən bir missiya seçmişik, bir yoldur, gedirik. Bu yolun gətirəcəyi problemləri, yaradacağı çətinlikləri gözümüzün önünə alıb onu qət edirik”.

- Olubmu ki, ailə üzvləriniz belə riskli, təzyiqlərlə üzbəüz həyat tərzindən uzaqlaşmağı sizə tövsiyə etsinlər?

- Yox. Xanımım tarix elmləri namizədidir, Bakı Dövlət Universitetinin müəllimidir. Uşaqlarım öz gənclik həyatını yaşayırlar. Yəni heç zaman mənim siyasi fəaliyyətimlə bağlı hər hansı bir narazılıq, hansısa bir irad olmayıb".

- Yeri gəlmişkən, övladlarınız da bir ara siyasi proseslərə aktiv müdaxilə edib hətta həbs olundular. Bu narahatçılıqlarla bağlı onlara məsləhətləriniz olmadı ki?..

- Hansı valideyn övladlarının həbsindən narahat olmaz? Aydın məsələdir ki, narahat oluram. Ancaq bu, elə bir hadisədir ki, ona bir qədər dözümlü yanaşılmalıdır. Çünki mən bütün gəncləri fəal vətəndaş mövqeyi tutmağa, öz haqlarını, xalqın haqqını müdafiə etməyə çağırıram. Əgər mənim çağırışıma cavab verən gənclərin arasında mənim övladlarım da varsa, nə cür onlara deyə bilərəm ki, yox, siz bu prosesə qatılmayın, qoy başqaları qatılsın. Təbii ki, deməyəcəyəm. Onlar xüsusən 2005-ci seçki ilində çox fəal oldular və müəyyən sərgüzəştlər yaşadılar.

“2008 hakimiyyət üçün 2003-dən daha çətin il ola bilər”

Söhbətin bu məqamında prezidentliyə iddialı olan Müsavat başqanından 2008-ci seçki iliylə bağlı gözləntilərini bilmək istəyirəm. İsa bəy “2008-də xalqın, demokratik qüvvələrin uğur qazanması tamamilə realdır. Əminəm ki, 2008 Əliyev hakimiyyəti üçün 2003-dən daha çətin bir il ola bilər”-deyir.

- Əksər ekspertlər müxalifətdəki pərakəndəliyi ciddi qüsur kimi dəyərləndirib, bunu, qələbəni əngəlləyən əsas faktor sayırlar...

- Hamı dərk eləməlidir ki, Azərbaycanda həlledici problem müxalifətin birliyi deyil və heç zaman da bu, həlledici problem olmayıb. Azərbaycanda problem ölkəni qəddar bir rejimin mənimsəməsidir. 1993-cü ildən hakimiyyəti qiyam nəticəsində zəbt ediblər və indiyə qədər də seçkiləri saxtalaşdıraraq əllərində saxlayırlar. Xalqın iradəsinin gerçəkləşməsinə imkan vermirlər. Ölkədə azad və ədalətli seçkilər keçiriləcəksə, xalq öz seçimini edəcək və kimisə prezident seçəcək, hansısa partiyaya üstünlük verib parlamentdə onları əksəriyyət halına gətirəcək. Ona görə də müxalifətin birliyi adında bir problem yoxdur. Bu məsələdən heç cür əl çəkmək istəməyən, istər səmimi şəkildə bunu vacib hesab edənlərə, istərsə də bunun önəminin olmadığını dərk edib, sadəcə süni şəkildə bu məsələni qabartmaqla müxalifəti hər zaman sual qarşısında qoymaq istəyənlərə bircə sual üzərində düşünməyi təklif edirəm. Təsəvvür edin ki, bütün müxalifət birləşib və seçkilərə vahid namizədlə gedib. Nədi, o zaman İlham Əliyev kövrəlib riqqətə gələcək ki, aha, axır ki, müxalifət birləşdi, əgər bu dəfə məndən çox səs toplasalar, hakimiyyəti bunlara təhvil verib gedim? Aydın məsələdir ki, belə bir şey olmayacaq. Müxalifətin birləşməsi yox, xalqın birləşməsinə ehtiyac var. Xalqın ayağa qalxmasına ehtiyac var ki, hakimiyyət öz hüquqları uğrunda mübarizə aparan xalqa güllə atmaqdan çəkinsin. Çünki namizədin 1, ya 8 olmasından, seçkidə kimin qalib gəlməsindən asılı olmayaraq, bu rejim hakimiyyətdən getmək niyyətində deyil. Bir namizəd, bir partiya, yaxud bir blok seçkidə qələbəsində israr edib hakimiyyətə təzyiqini davam edəndə, xalqın önəmli bir hissəsi ayağa qalxıb öz hüququnu tələb eləməsə, hakimiyyət Özbəkistanda olduğu kimi xalqa qarşı atəş açmağa başlayacaq. Məhz buna görə mən israr edirəm ki, müxalifətin yox, xalqın birliyinə ehtiyac var.

“İsa bəy, biz sizinlə fəxr edirik”

Bayaqdan parkı dolaşdıqca, ətrafdakı insanların maraqla İsa Qəmbərə baxdığını müşahidə edirik. Onlardan biri - Elmira xanım isə tərəddüd etmədən başqana yaxınlaşıb sayğı ilə onu salamlayır: “İsa bəy, biz sizinlə fəxr edirik, Allah sizi qorusun. Bütün ailəmizin, oğlum Eminin sizə salamı var”. Məqam düşmüşkən “xanım, bu seçki ilində sizin kimi düşünənlər çoxdurmu” sualını ünvanlayıram. Tərəddüd etmədən cavab verir: “İndiki durumda daha çoxdur. Yazın ki, Eminin anası deyir biz ailəlikcə İsa Qəmbəri dəstəkləyirik. Allah ona səbr, təmkin və qüvvə versin”.

Söhbətimizin yekununda İsa Qəmbər yeni ildə ölkə vətəndaşlarına arzularını bölüşür:

- 2008-in hər bir soydaşımıza və bütövlükdə xalqımıza, millətimizə uğurlu olmasını arzu edirəm. Eyni zamanda əlavə eləməyi də lazım bilirəm ki, Allah Azərbaycana hər şey verib. Həyatımızı istədiyimiz kimi qurmaq, bütün xalqa aid olan arzularımıza çatmaq üçün hər bir imkan var. Həyat səviyyəsindən tutmuş işğal olunmuş torpaqların azad olunmasına qədər. Xalqımızın, millətimizin bütün məsələləri həll eləməyə gücü var. Sadəcə olaraq bu gücün toparlanması üçün hər bir vətəndaş, hər bir soydaş özünə aid olan məsuliyyəti dərk eləməli, özünün bacardığı gücü, qüvvəni, işi ortaya qoymalıdır".

Elşad PAŞASOY, "Yeni Müsavat", Baku, 14.01.2008