26 NOYABR DƏHŞƏTİNİN İLDÖNÜMÜNDƏ SENSASİYALI ETİRAFLAR

Pənah Hüseyn: “2005-ci ildə inqilabi dəyişiklik şansı var idi”
Arif Hacılı: “Bəzi təcrübəsiz müxalifət qüvvələri ilə... uğursuz bir saziş bağlanmışdı”
Sərdar Cəlaloğlu: “Zaman keçdikcə daha da aydın olur ki, İsa Qəmbər o dövrdə haqlı mövqedə imiş”

Bu gün 2005-ci ilin 26 noyabr hadisəsinin ildönümüdür. 4 il əvvəl parlament seçkilərinin saxtalaşdırılmasına qarşı o zamankı “Azadlıq” blokunun “Qələbə” meydanında etiraz mitinqi keçirildi. Mitinqin sonunda blokdakı partiyalardan AXCP ilə Liberal Partiyanın rəhbərləri oturaq aksiya qərarının verildiyini bəyan etdi, mitinqçilərə çağırış etdi. ADP də ideyanı dəstəklədi.

4 partiyadan yalnız Müsavat oturaq aksiyanın əleyhinə idi. Müsavat başqanı İsa Qəmbər mitinq iştirakçılarına oturaq mitinqin arzuolunmaz prosesə səbəb olacağını bildirmişdi və insanları mitinqin vaxtı başa çatanda dağılmağa çağırmışdı. Bu çağırışdan sonra meydanın yarıdan çoxu ərazini tərk etsə də, “Meydanda oturun” çağırışı edənləri də dinləyənlər oldu. Sonrası məlumdur.

Müsavat deputat qrupunun üzvü Pənah Hüseyn bu mövzuda suallarımızı cavablandırarkən bildirdi ki, həqiqətən 2005-ci ildə inqilabi dəyişiklik şansı var imiş: “2003-cü il prezident seçkilərindən sonra son dərəcə ağır vəziyyət yaranmasına baxmayaraq, Azərbaycanın müxalifət qüvvələri qısa müddətdə kifayət qədər iş gördülər. Elə bir uğurlu iş aparıldı ki, artıq 2005-ci il parlament seçkiləri öncəsi ölkədə inqilabı mümkün edəcək vəziyyət yarandı. 2005-ci il parlament seçkiləri dünyanın diqqət mərkəzində idi. Azərbaycanda o dövrdə inqilabın qarşısının alınması üçün bir sıra qüvvələr səfərbər olundu. Rusiya hakimiyyəti ən yüksək səviyyədə çalışırdı ki, narıncı inqilab reallaşmasın. Narıncı inqilabın 2005-ci ildə Azərbaycanda dayandırılması Rusiyanın xidməti və nailiyyəti idi. Lakin 2005-ci ildə inqilab reallaşmayıbsa, bu o demək deyil ki, bir daha Azərbaycanda radikal demokratik dəyişikliklər mümkün deyil. 2011-2012-ci ildə müşahidə olunacaq vəziyyət 2009-cu ildə görünməyə başlayıb”.

Müsavat Partiyası Mərkəzi İcra Aparatının rəhbəri Arif Hacılı da bildirdi ki, 2005-ci ildə ölkədə ciddi siyasi dəyişikliklərin olması ehtimalı kifayət qədər yüksək olub. Bir sıra hadisələr bunun qarşısını alıb: “Sadəcə olaraq, Azərbaycanda olan bəzi təcrübəsiz müxalifət qüvvələri və hakimiyyətdə öz mövqelərini daha da gücləndirmək istəyənlər arasında uğursuz bir saziş bağlanmışdı. Bu saziş Rusiya xüsusi xidmət orqanları tərəfindən ifşa olunaraq, Azərbaycan hakimiyyətinə hədiyyə edildi. Bu prosesdə bəzi Qərb nümayəndələri də iştirak etdiyi üçün faktiki olaraq seçki kampaniyası ərəfəsində Rusiya siyasəti Azərbaycanda tam qələbə çaldı. Qərb proseslərə müdaxilə etmək imkanlarını itirdi. Azərbaycanın müxalifət düşərgəsində çaşqınlıqlar yarandı. Bütövlükdə cəmiyyətin avtoritar rejimə qarşı birləşməsinin qarşısı alındı. 26 noyabr hadisəsi isə proseslərin finişə doğru yönəldiyi məqamda baş verdi. Həmin gün oturaq aksiya keçirmək qərarı yanlış idi. Bu barədə biz əvvəlcədən öz mövqelərimizi açıqlamışdıq. Təəssüf ki, blokdakı tərəfdaşlarımız xəbərdarlıqlarımızı qəbul etmədilər. Ancaq ölkədə avtoritar rejimin səbəbini bunda görmürəm. Hakimiyyətə beynəlxalq birliyin lazımi təzyiqlərinin olmaması avtoritar rejimin daha da möhkəmlənməsinə səbəb oldu. Oturaq aksiya taktiki səhv idi və müxalifətə ziyan vurdu. Ancaq bu ziyan həlledici deyildi. Bu, taktiki səhv idi və bizə taktiki zərbəsi oldu”.

ADP sədri Sərdar Cəlaloğlu oturaq aksiyanı dəstəkləməyinin yanlış olduğunu etiraf etdi: “Çox təəssüf ki, yaxın tariximiz həm də bir sıra səhvlərimizdən ibarətdir. Belə səhvlərdən biri də 2005-ci il 26 noyabr mitinqində oturaq aksiyaya keçmək haqda qəbul etdiyimiz qərardır. Həmin ideya mənim olmasa da, qərarın qəbuluna mən də razılıq vermişdim. Düşünürdüm ki, keçmiş SSRİ məkanında başlayan narıncı inqilab Azərbaycanda da mütləq olacaq. Buna Qərbin də dəstəyi gələcək. Lakin hadisələrin gedişində məlum oldu ki, ABŞ siyasi situasiyanın dəyişməsində maraqlı deyil. Hətta bizim dostlarımızdan biri belə bir faktın şahidi olmuşdu ki, ABŞ rəhbərliyində təmsil olunanlardan birinə ”Azərbaycanda 2005-ci ildə inqilab baş verə bilərdimi" sualı verilib. O isə cavabında deyib ki, “bəli, Gürcüstanda və Ukraynadakı inqilablar Azərbaycanda da baş verəcəkdi, lakin ABŞ rəhbərliyi olaraq buna dəstək vermədik”".

S.Cəlaloğlu 26 noyabr hadisəsindən sonra bir sıra məsələlərlə bağlı aydınlıq əldə etdiyini açıqladı: “Mənə məlum oldu ki, bizim apardığımız mübarizənin arxasında bir ssenari işlənib. Ssenarinin sonunda həmin oturaq aksiya nəzərdə tutulubmuş. Təəssüf ki, mən oturaq aksiyanı dəstəkləyərkən bundan xəbərsiz olmuşam. Zaman keçdikcə daha da aydın olur ki, o dövrdə İsa Qəmbər haqlı mövqedəymiş. İsa bəy oturaq aksiyanın çox dəhşətli planların həyata keçməsinə səbəb olacağını bəyan edərkən haqlı imiş”.

Etibar SEYİDAĞA, Yeni Müsavat, 27.11.2009
http://www.musavat.com/new/Siyas%C9%99t/65191-26_NOYABR_D%C6%8FH%C5%9E%C6%8FT%C4%B0N%C4%B0N_%C4%B0LD%C3%96N%C3%9CM%C3%9CND%C6%8F_SENSAS%C4%B0YALI_ET%C4%B0RAFLAR