“GƏLƏCƏKLƏ BAĞLI BÖYÜK HƏDƏFLƏRİM VAR”
İsa Qəmbər: “Əli Kərimli ağsaqqallıq eləmək istəyirsə, bunu “Azadlıq”
blokunun çərçivəsində məhdudlaşdırsın”
“ABŞ küsəyən rejimin bütün bəhanələrini əlindən almağa çalışır”
Dünən Müsavat Partiyasının başqanı İsa Qəmbərin 53 yaşı tamam oldu. Bu
münasibətlə Müsavat qərargahında İsa Qəmbərlə görüşüb həm onu təbrik etdik, həm
də müsahibə aldıq. İlk suallarımız da ad günü mövzusunda oldu.
- Doğum gününüzü hansı əhval-ruhiyyədə qarşılayırsınız? Ümumiyyətlə bu günü
xüsusi qeyd edirsinizmi?
- Doğum günü uşaqlıq illərində, bəlkə gənclik illərində xüsusi bir maraq kəsb
edir. Yaş artdıqca, təqvimin normal günlərindən birinə çevrilir. Bu gün
dostlarımdan, silahdaşlarımızdan, cəmiyyətimizdən, müxtəlif ölkələrdəki
soydaşlarımızdan yüzlərlə təbriklər aldım. Təbii ki, təbrikləri eşitmək və
oxumaq xoşdur. Amma bu, təqvimin bir günüdür. İldə bir dəfə olur.
- Siyasətdə olan insan üçün illərin arxada qalması nə deməkdir? Elə
siyasətçilər var ki, yaşının üstünə yaş gələndə “filan məsələləri edə bilmədim”
deyib heyfsilənir. Sizdə də bu cür hisslər yaranırmı?
- Təbii ki, insanın etmək, nail olmaq istədikləri hamısı alınmır. Şəxsi, ailə,
yaxınlarım baxımından bir problemim yoxdur. Hamı necə, biz də elə, davam edirik.
Xoşbəxt bir ailəmiz var. Amma ictimai-siyasi müstəvidə bilirsiniz ki, mənim bir
siyasətçi olaraq hədəflərim çox böyükdür. Mənim Azərbaycanımızın gələcəyi ilə
bağlı hədəflərim var. Bu hədəflərə çatmaq bu günə qədər yalnız qismən mümkün
olub. Bu baxımdan təbii ki, nəyə nail olduğumu, nəyə nail olmadığımı aydın
şəkildə görürəm. Eyni zamanda həyat davam edir, mübarizə davam edir. İnanıram
ki, hələ çox hədəflərə çata biləcəyəm. Silahdaşlarımızla, dostlarımızla və
cəmiyyətimizin işıqlı hissəsi ilə bir yerdə hələ çox müsbət dəyişikliklərə nail
olacağıq.
- Siyasi partiyaların liderlərindən təbriklər almısınızmı?
- Təbrik edənlər təbii ki, var. Ölkə daxilində və ölkədən kənarda bir çox
siyasətçi dostlarımızdan təbriklər almışam. Eyni zamanda özüm-özümə də bu gün
bir hədiyyə etdim. İnternetdə öz bloqumu açdım. Bilirsiniz ki, mənim internet
saytım var idi. İndi bloqda da öz fikirlərimi, düşüncələrimi, təkliflərimi
cəmiyyətlə bölüşməyə daha çox imkanım olacaq.
- Fürsətdən istifadə edib siyasi həyatda baş verən proseslərlə bağlı da
suallarımızı vermək istəyirik. Bu gün (dünən.red.) AXCP sədri Əli Kərimli
“Azadlıq” qəzetinə müsahibəsində Sizin açıqlama verərək, “agent” məsələsində
Lalə Şövkəti nəzərdə tutmadığınızı söyləməyinizi şərt kimi irəli sürüb. Əli
Kərimli deyib ki, bu halda Müsavat Partiyası ilə “Azadlıq” bloku arasında
danışıqların aparılması üçün tam zəmin yaranmış olacaq. AXCP sədrinin bu cür
mövqe ortaya qoymasına münasibətiniz necədir? Təklif qəbul oluna bilərmi?
- Əslinə qalsa, uğursuz bir müsahibədir. Belə bir müsahibənin ortaya çıxmasından
təəssüf edirəm. Mən dediyim hər bir sözün arxasındayam. Və mənim dediklərim də,
demədiklərim də kim tərəfindən nə cür anlaşılıbsa, onların səviyyəsi ilə,
hazırlığıyla, emosional vəziyyətiylə bağlı problemləridir. Bizi son vaxtlar ən
müxtəlif, ən fantastik ittihamlara qonaq ediblər. İttihamlardan da biri guya
bizim kiminləsə şərtlə danışmağımız idi. Amma əslində bizimlə şərtlə danışırlar
və bu gün növbəti şərtlə üzləşdik. Yersiz hesab edirəm bunu. Hesab edirəm ki,
əgər Əli Kərimli ağsaqqallıq eləmək istəyirsə, bunu “Azadlıq” blokunun
çərçivəsində məhdudlaşdırsın. Mənim siyasətdə Əbülfəz Elçibəydən sonra
ağsaqqalım olmayıb və kimsə çətin ki, ola bilsin.
- Baş verənlər müxalifətin seçkiyə birlikdə gedəcəyi ümidlərini heçə endirir.
2000-ci ildə Müsavat parlament seçkilərinə təkbaşına getdi və bütün siyasi
qüvvələrə seçkidə qalib gəldi. Müsavatın bu dəfə də seçkiyə təkbaşına qatılmaq
qərarı verəcəyi gözlənilirmi?
- Biz hələ ötən il yayın sonu, payızın əvvəllərində 2010-cu il parlament
seçkiləri ilə bağlı mövqeyimizi ictimaiyyətə də, siyasətçilərə də çatdırdıq.
Bizim təklifimiz real müxalifətin, səmimi surətdə Rəsulzadə-Elçibəy yolunda olan
təşkilatların bir araya gələrək, parlament seçkilərində seçki koalisiyasının
nüvəsini təşkil etməsi idi. Sonra buraya məsləhətli şəkildə müəyyən digər siyasi
qüvvələri, güclü namizəd ola biləcək ayrı-ayrı şəxsləri cəlb etmək də vardı
təklifdə. Yanvar ayında Müsavat Məclisində də bu təklifi bir daha rəsmən bəyan
etdik. Bu təklif qüvvədə qalır. Başqa təkliflər də var. Müxtəlif qüvvələrin
müxtəlif təklifləri var. Şərtlə, ultimatumla danışmağın heç kimə xeyri olmaz.
Təkliflər səbrlə, məntiqlə, səviyyəli bir şəkildə dəyərləndirilməlidir. Ən
uğurlu variantlar tapılmalıdır. Mən hələ bu imkanların tükəndiyini düşünmürəm.
Səylərimiz davam edəcək. Zaman göstərər müxtəlif siyasi qüvvələrin hansı
qərarlar qəbul edəcəklərini. Təbii ki, yanlış qərarlar qəbul edəcəklərsə ümumi
demokratik düşərgəyə ziyan vurmuş olacaqlar. Amma yanlış qərarların ən böyük
ziyanı o qərarları qəbul edənlərə dəyəcək. Müsavat olaraq, biz iştirak etdiyimiz
bütün seçkilərdə xalqla bir yerdə olduğumuzu sübut etmişik. 2000-ci ilin
parlament seçkilərində Cəbhənin klassik qanadı bizə dəstək verirdi. Bizdən başqa
seçkidə 13-14 partiya, blok iştirak edirdi. Həmin seçkilərdə Müsavatın nə qədər
böyük uğur qazandığını hamı bilir. 2003-cü il prezident seçkilərində Müsavatın
namizədinin ətrafında “Bizim Azərbaycan” Bloku kimi möhtəşəm bir blok yarandı.
Ancaq buna baxmayaraq bir neçə özündən deyən siyasətçi seçkilərə ayrıca
getdilər, öz bloklarını qurdular. Bu seçkilərin də real nəticələri mənə elə
gəlir ki, yaşı çatanların hamısının yadındadır. 2005-ci ildə Müsavat AXCP və ADP
ilə “Azadlıq” blokunu qurdu və 2005-ci il parlament seçkilərinin də qalibi məhz
bu blok idi. O baxımdan, Müsavat hansı formatda seçkilərdə iştirak edibsə,
xalqın, cəmiyyətin əksəriyyətinin də həmin formata üstünlük verməsi bu günə
qədər olan tarixi gerçəklikdir. Əslinə qalsa, bu gün Müsavat Partiyası ilə
şərtlərlə, ultimatumlarla danışan bəzi qüvvələr də bunu çox gözəl bilirlər, bu
reallığın fərqindədirlər. Sadəcə olaraq, görünür, müxtəlif deyilən və deyilməyən
səbəblər, müxtəlif iddialar, ambisiyalar bu qüvvələrə düzgün qərarlar qəbul
etməyə mane olur. Amma Müsavat Azərbaycanın həlledici siyasi qüvvəsi olaraq, hər
zaman məsələlərə səbirli, təmkinli yanaşmağa üstünlük verib. Hesab edirəm ki,
indi də tələsik qərarlara ehtiyac yoxdur. Hələ zaman var və biz hamıya diqqətli
davranmağı tövsiyə edirik.
- Əli Kərimli bəyan edib ki, Müsavatla əməkdaşlıq naminə “Azadlıq” blokunu
dağıtmaq fikrində deyillər. Sizcə, AXCP sədri “Azadlıq” blokundakı
müttəfiqlərini itirməyi nədən faciə hesab edir? Müsavat AXCP ilə əməkdaşlıq
təklif edərkən, “Azadlıq” blokunun dağılmasını istəyirmi?
- Birinci sual onlara aiddir. Biz heç kimə hansısa bir siyasi qərar tövsiyə
etməmişik ki, kimsə parçalansın, müttəfiqlərdən imtina etsin. Bizim konkret
təklifimiz var və bu təklifin ciddi müzakirə olunmasını istəyirik. Ciddi
müzakirə hesab edirəm ki, Azərbaycanın, demokratik qüvvələrin maraqlarına cavab
verən formulların tapılmasına imkan yarada bilər. Yetər ki, səmimi yanaşma
olsun.
- Müsavat Partiyası ötən həftə DUİ-nin təklifinə müsbət cavab verib. KXCP ilə
və ya həmin partiyanın daxil olduğu DUİ ilə birlik yaradılması mümkündürmü?
- DUİ-nin təklifi əməkdaşlığa başlamaq, birlik yaratmaqla bağlı deyil. DUİ-nin
təklifi 2010-cu il parlament seçkilərinə demokratik qüvvələrin mövqelərinin
aydınlaşması, variantların gözdən keçirilməsi üçün bir müzakirəyə başlanması
təklifidir. Biz də hesab etdik ki, belə bir müzakirəyə başlamağın xeyri ola
bilər. Odur ki, bizim cavabımız qüvvədə qalır. Sonrakı mərhələdə müxtəlif siyasi
qüvvələrin qərarları, mövqeləri tam aydınlaşandan sonra təbii ki, yaranmış
vəziyyəti müzakirə edib növbəti qərarlarımızı da verə bilərik.
- Müsavat Partiyasının seçki hazırlığı hansı mərhələdədir, proses gedirmi?
- Biz keçən ilin sonlarında hazırladığımız, bu ilin əvvəlində təsdiq etdiyimiz
iş planına uyğun şəkildə hazırlığımızı davam etdiririk; seçkilərə hazırlıq tam
sürəti ilə gedir. Son günlər yəqin ki, mediada da rastlaşdınız ki, hətta bir
sıra neytral şərhçilər demokratik qüvvələrin içində seçkilərlə bağlı ən böyük
resurslara malik siyasi qüvvənin Müsavat Partiyası olduğunu bildirdilər. Təbii
ki, çətin bir mübarizə olacaq, Azərbaycan üçün mürəkkəb bir mərhələdir. Eyni
zamanda biz özümüzə, xalqımıza inanırıq. Bu inam da bizə ən çətin situasiyalarda
da uğurlu nəticəyə doğru hərəkət eləməyə qüvvə verir.
- Bu günlərdə ABŞ dövlət katibinin müavini Uilyam Börns Azərbaycanda bir
günlük səfərdə oldu. ABŞ rəsmisi vətəndaş cəmiyyəti təmsilçiləri ilə görüşdü.
Lakin müxalifət partiyaları ilə görüşmədi. Bu, Amerikanın Azərbaycanda
demokratik qüvvələrə maraq göstərmədiyinin jesti hesab oluna bilərmi? Börnsün bu
jestinin kökündə nə dayanır?
- Təbii ki, ABŞ yetkililəri Azərbaycanda olarkən demokratik qüvvələrin
təmsilçiləri, siyasi partiya liderləri ilə də görüşməlidirlər. Mən dövlət
katibinin müavininin bir açıqlamasını oxudum. Vətəndaş cəmiyyətinin
nümayəndələri ilə görüşdüyünü bildirir və deyir ki, seçki olacaq, seçki
fəallığını təmin edən əsas qüvvə vətəndaş cəmiyyətin elementləridir. Bu, özü bir
yanlış yanaşmadır. Azərbaycan gerçəkliyində hər kəsə bəllidir ki, seçicilərin
fəallığını təmin edən əsas amil Müsavatın və bir sıra digər real müxalifət
partiyalarının seçkidə iştirakıdır. Bizim iştirak etdiyimiz 2003, 2005
seçkilərindəki seçici fəallığı ilə 2008-dəki bizim iştirak etmədiyimiz seçkidəki
seçici fəallığını, boykota çağırdığımız referendumdakı seçici fəallığını
müqayisə edin. O zaman bir daha aydın olacaq ki, seçici fəallığını biz təmin
edirik. Dövlət katibinin müavininin o cür yanaşması yanlışdır və düşünmürəm ki,
ABŞ-ın siyasətinə uğur gətirən yanaşmadır. Onlar, görünür, küsəyən Əliyev
rejimini incitməmək, küsdürməmək üçün həddən artıq ehtiyatlı davranmağa üstünlük
verirlər. Bir növ elə bil ki, küsəyən rejimin bütün bəhanələrini əlindən almağa
çalışırlar. ABŞ kimi super bir qüvvə aydın məsələdir ki, lazım gələndə öz
dəyərlərinə sona qədər əməl edir. Məsələn, bu yaxınlarda Çin kimi nəhəng
dövlətin etirazlarına, hədələrinə, təhdidlərinə baxmayaraq, ABŞ prezidenti Obama
Dalay Lamanı rəsmən qəbul etdi. Yəni indiki halda mən hesab edirəm ki, Vaşinqton
Azərbaycandakı küsəyən rejimin bütün bəhanələrini əlindən almaq istəyir. Lakin
bu taktikanın uğurlu taktika olduğunu düşünmürəm. Amma eyni zamanda Əliyev
rejimi də anlamalıdır ki, bunların hamısı taktiki məsələlərdir. ABŞ yetkililəri
Bakıya gəldiyində bizimlə görüşsələr də, görüşməsələr də onlar buradakı real
qüvvələr nisbətindən, gerçəkliklərdən xəbərdardırlar. Eyni zamanda onu da əlavə
edim ki, həmin görüşdə ictimai xadimlərdən biri kimi iştirak edən Hikmət
Hacızadə Müsavat Partiyası Məclisinin komissiya sədridir. Hesab edirəm ki,
Müsavatın da, demokratik düşərgənin də, vətəndaş cəmiyyətinin də mövqeyi kifayət
dərəcədə qonağa çatdırılıb.
- Sizə elə gəlmirmi, son vaxtlar geosiyasi proseslərdə sanki ABŞ-ın
Azərbaycana, rəsmi Bakıya işi düşüb?
- 1980-ci illərin sonları və 1990-cı illərə təsadüf edən məşhur bir zarafat var
idi. Zarafatda deyilirdi ki, Rusiya hansısa dövlətə, xalqa hədə-qorxu gəlmək
istəyəndə bildirir ki, biz deyəni qəbul etməsəniz sizin ölkənizə gələcəyik. ABŞ
isə hansısa dövlətə, xalqa təsir etmək istəyəndə deyir ki, bizim təkliflərimizi
qəbul etməsəniz biz sizin ölkənizdən çıxıb gedəcəyik... Hər bir zarafatda bir
həqiqət var. İndi təxminən həmin mənzərəni biz müşahidə edirik. Az qala bir ilə
yaxındır ABŞ-ın Bakıda səfiri yoxdur. Faktiki olaraq ABŞ-la Azərbaycan arasında
diplomatik əlaqələrin səviyyəsi aşağı salınıb. Mən hesab edirəm ki, artıq bu bir
təsadüf deyil; diplomatik əlaqələr düşünülmüş şəkildə aşağı salınıb. Azərbaycan
hakimiyyətinin öz yanlış xarici siyasəti nəticəsində də, önəmli demokratik
mərkəzlərin bu rejimə münasibəti nəticəsində də faktiki olaraq Əliyev
hakimiyyəti təcrid olunmuş vəziyyətdədir. Bu təcrid gündən-günə güclənir. Dövlət
katibinin müavininin Bakıdakı görüş qrafiki küsəyən rejimə bəhanə verməmək
üçündür. Eyni zamanda küsəyən rejim də dərk eləməlidir ki, bu, taktiki bir
gedişdir. Yanlış xarici siyasət, ölkənin bu günə qədər geopolitik seçim
etməməsi, avroatlantik məkana inteqrasiya ilə bağlı zəruri addımların atılmaması
Azərbaycanın köklü maraqlarına da ziddir. Həmçinin bu rejimin özünün də
maraqlarına ziddir. Rejim bunu nə qədər tez dərk edəcəksə, bir o qədər yaxşı
olar. Dərk etməyəcəksə, ziyanını çəkəcək.
- İran-Azərbaycan münasibətlərində son vaxtlar soyuqluq yarandığı müşahidə
olunur. Sizcə, nə baş verir? Azərbaycan üçün təhlükə varmı?
- Yenə də Azərbaycan hakimiyyətinin yanlış siyasətini yada salmaq lazım gəlir.
Müasir, çağdaş dünyada Azərbaycanın avroatlantik təhlükəsizlik sisteminin üzvü
olmaqla bağlı zəruri addımların atılmaması, qonşu Rusiya və İranın xoşuna gəlmək
siyasətinin yürüdülməsi göründüyü kimi, heç bir real müsbət nəticə vermədi. Nə
Rusiyadan, nə də İrandan bu rejim istədiyi isti münasibəti görə bilmir. Çünki
həmin ölkələrdəki rejimlər Azərbaycanın normal inkişafında maraqlı deyillər.
Həmin rejimlər Azərbaycanın zəif, torpaqları işğal altında, qonşularla başı
dərddə olan, iqtisadi inkişafa doğru real addımlar ata bilməyən bir ölkə
olmasını istəyirlər. Azərbaycan hakimiyyəti onların nə qədər xoşuna gəlməyə
çalışır-çalışsın, bu, həmin rejimlərin Azərbaycana münasibətini dəyişməyəcək.
Bunu Azərbaycanın müstəqilliyindən keçən 19 il çox aydın şəkildə göstərir. İndi
bir gərginlik ilidir -mən demişdim ki, 2010-cu il geopolitikada çox gərgin ildir
- və İran müxtəlif istiqamətlərə hədə-qorxu gəlməkdə davam edir. Təbii ki, İran
dünyanın aparıcı dövlətləri ilə bəzən təhdid dili ilə danışırsa, Azərbaycana
qarşı da bu cür danışmasında təəccüblü heç nə yoxdur. Onlar bu üsulla
Azərbaycanın müstəqil xarici siyasət yeritməsini, düzgün geopolitik seçim
etməsini əngəlləmək istəyirlər. Ona görə müxtəlif istiqamətlərdə təzyiqlər
edirlər. Bu, günün reallığıdır və hakimiyyət dərk etməlidir ki, İranda real bir
demokratikləşmə prosesi getməsə, İranda insanlar, xalqlar öz azadlıqlarını,
hüquqlarını bərqərar edə bilməsələr, təhlükə hər zaman qalacaq. Bu təhlükəni
əslinə qalsa cəmiyyət görür, Azərbaycanda bu məsələyə münasibət aydındır. İranın
özündə 30 milyondan çox azərbaycanlının təmsilçilərinin bu məsələlərə yanaşması,
fəallaşması bu günün bir gerçəkliyidir. Azərbaycanın həm o tayında, həm bu
tayında bu gerçəklikləri əksəriyyət başa düşür. Amma Əliyev rejimi deyəsən hələ
bunun fərqində deyil. Ona görə də yanlış siyasəti ilə ölkəyə qarşı olan
təhlükələri daha da artırır. Mən dəfələrlə demişəm, yenə də deyirəm ki, bu
mənasız balans siyasətinə son qoyulmalıdır. Azərbaycan çağdaş dünyanın etibarlı
təhlükəsizlik sistemində - avroatlantik məkanda öz yerini tutmağa doğru
irəliləməlidir. Azərbaycanın təhlükəsizliyi də, gələcək inkişafı da bu seçimə
bağlıdır.
- Siz hesab edirsiniz ki, Azərbaycan Gürcüstan kimi, eyni geopolitik
istiqaməti qəti olaraq seçməlidir?
- Seçim barədə, bəli, hesab edirəm ki, Azərbaycan Avropa Birliyinə və
Avroatlantik məkana doğru inteqrasiya qərarlarını birmənalı şəkildə qəbul
etməlidir. Ancaq bu seçilmiş strategiyanın həyata keçirilməsində taktiki
gedişlər, konkret qərarlar təbii ki, çox incəliyinə qədər
düşünülüb-daşınılmalıdır. Çox məsuliyyətli şəkildə bu strategiya həyata
keçirilməlidir. Başqa halda heç bir uğur əldə olunmayacaq. Bu günə qədər
Azərbaycan işğal olunmuş torpaqlarının azad edilməsi istiqamətində bu balans
siyasətinin müstəvisində heç bir uğur qazanmayıb. Danışıqlardan və bu konfliktin
davam etməsindən müxtəlif dövlətlərin götürdüyü dividentlərdən başqa,
Azərbaycanın qazandığı bir şey olmayıb. Ona görə də konkret ciddi strateji
qərarlar qəbul edilməlidir. Hədəflərə doğru çox düşünülmüş, məsuliyyətli
addımlar həyata keçirilməlidir.
- Bir çox siyasi ekspertlər hesab edir ki, Azərbaycan hakimiyyəti Rusiya ilə
o dərəcədə sıx bağlara malikdir ki, Rusiyaya doğru olmayan geostrateji seçimi
rəsmi Bakı fəlakətə bərabər sayır. Belə bir vəziyyətdə yeni seçim etmək
mümkündürmü?
- Rusiyanın nəzarətində olmaq daha böyük fəlakətdir və daha böyük fəlakətlərin
bazasını yaradır. Bu baxımdan iki çətin qərar arasında uğura aparan qərarı qəbul
etməyi bacarmaq lazımdır. Heç biri asan qərar deyil. Hər biri çox ciddi,
məsuliyyətli davranış, düşünülmüş siyasət tələb edir. Amma biri - mən dediyim
istiqamət uğura, Azərbaycanın inkişafına, müstəqilliyimizin və
təhlükəsizliyimizin möhkəmlənməsinə aparır. Digəri isə Azərbaycanın gündən-günə
zəifləməsinə və Rusiyadan, İrandan daha çox asılı vəziyyətə düşməsinə aparır. Bu
gün qeyd etdiyim qərarı qəbul etmək bəlkə də çətindir, ola bilər ki, on il
əvvəlkindən daha çətindir. Məsələ burasındadır ki, beş il sonra daha çətin
olacaq.
- Vaşinqton “erməni soyqırımı” bəhanəsi ilə Türkiyəyə Ermənistanla imzalanan
protokolları ratifikasiya etməsi üçün təzyiq göstərir. Bu prosesin sonunu necə
proqnozlaşdırırsınız? Türkiyənin Ermənistanla sərhədi açması gözlənilirmi?
- Düşünmürəm ki, ABŞ elə böyük bir səhvə yol verib saxta soyqırımı tanımaq
barədə qərar qəbul etsin. Ola bilər ki, həmin istiqamətdə hansısa bir yarım
addım atılsın, hansısa bir forma tapılsın ki, ABŞ-dakı erməni diasporu tamam
narazı qalmasın. Ötən il prezident Obama “soyqırım” kəlməsini işlətmədi; amma
erməni dilində soyqırımı nəzərdə tutan kəlməni işlətdi. Ola bilər ki, bu il də o
istiqamətdə hansısa bir gediş edəcəklər. Ancaq dünyanın indiki çağında
ABŞ-Türkiyə münasibətlərinə çox ciddi problemlər yarada biləcək addımın
atılacağına inanmıram. Bu baxımdan hesab etmirəm ki, Türkiyə hökumətinin də
indiki gerçəklikdə Ermənistanla sərhədləri açması mümkün olsun. Ola bilər ki,
müəyyən qarşılıqlı təmaslarda, məsləhətləşmələrdə Türkiyə də hansısa yarım addım
atsın, hansısa protokolun birinin qəbul edilib, o birinin qəbul edilməməsi,
hansısa protokolun qəbul edilib onun gerçəklənməsinin müəyyən şərtlərə
bağlanması baş versin. İndiki reallıq Türkiyə ilə Ermənistanın sərhədlərinin
açılmasını mümkünsüz edir. Bunun da məsuliyyəti ilk növbədə Ermənistanın
üzərindədir. Qeyri-konstruktiv, ekspansionist, qonşu dövlətlərin ərazilərinə
iddia edən, tarixi saxtalaşdıran bir yanaşma Ermənistan tərəfindən ortaya
qoyulub. Haqsızlığa, ədalətsizliyə göz yuman, bəzən də haqsızlığın yanında olan
böyük qüvvələr də məsuliyyət daşıyır.
- Türkiyənin daxilində son günlər baş verən hadisələrə - generalların həbsi
və ordu ilə hökumət arasında yaranan gərginliyə münasibətiniz necədir?
- Təbii ki, biz hamımız Türkiyənin daxilində gedən həmin prosesləri narahatlıqla
izləyirik. Ölkədaxili siyasi gərginlik, müxtəlif dövlət qurumları arasındakı
ziddiyyətlər xoşagələn situasiya deyil. Amma mən Türkiyə xalqının iradəsinə və
Türkiyədəki siyasət, dövlət adamlarının təcrübəsinə inanıram. Onlar ən mürəkkəb
situasiyalardan dəfələrlə çıxış yollarını tapıblar. İndi də çıxış yolunu
tapacaqlar. Ola bilər ki, erkən seçim formasında, bir daha xalqın iradəsini
ortaya çıxarıb ona söykənmək baxımından, ola bilər ki, hansısa başqa formalarda
çıxış yolu tapacaqlar. Hesab edirəm ki, bu mürəkkəb mərhələdən də Türkiyə ciddi
itkilərə imkan vermədən keçə biləcək.
Etibar SEYİDAĞA, Yeni Müsavat, 25-26 fevral 2010-cu il, Bakı