Müxalifétin zirvé toplantısı baş tutdu

Müzakirélérin néticési vé sénédlérin imzalanması yanvarın 10-na saxlanıldı

Dekabrın 26-da Bakı Métbuat Klubunda ölékdé féaliyyét göstérén müxalifét partiyalarının liderlérinin zirvé görüşü keçirildi. Saat 11:00-da başlayan tédbiri Siyasi Fikir Mérkézinin tésisçisi hacıbaba Ézimov açaraq, işçi qrupun féaliyyéti barédé mélumat verdi. Zirvé görüşüné 27 partiyanın nümayéndésinin qatıldığını deyén hacıbaba müéllim bildirdi ki, dekabrın 6-da Siyasi Fikir Mérkézindé bir araya gélérék bu toplantı ilé bağlı qérar qébul edén 24 partiyanın 15-i iştirakçılar sırasındadır. DSXP, Yaşıllar vé Qeyrét Partiyasının réhbérléri üzürlü sébébdén iştirak etmésélér dé, zirvé görüşündé gedén müzakirélérlé vé gündélikdé éksini tapan sénédlérlé razı olduqlarını bildiriblér.

Arayış xarakterli bu mélumatdan sonra h.Ézimov toplantının gündéliyinin müzakiréyé çıxarılmasını téklif etdi. Gündélikdé ölkédéki sosial-iqtisadi, siyasi böhrandan çıxış yolları vé müxalifétin vézifélérinin  müzakirési, müvafiq béyanatın vé Qarabağ barédé sénédin qébulu, müxalifétdé olan partiyaların émékdaşlıq priinsipléri vé qarşılıqlı öhdéliklér haqqında sazişin imzalanması, Ümummüxalifét qurumunun tésisi haqqında müzakirélérin aparılması vé cari méséléléré yer ayrılması nézérdé tutulurdu. ALP İcraiyyé Komitésinin sédri Évéz Temirxan bitéréf qalmaqla, gündélik tésdiqléndi. Reqlament müéyyénléşdikdén sonra tédbirin ilk çıxışçısı humanist Partiyasının sédri Oqtay Ataxan oldu. O, partiyalarda müzakiréléri davam etdirméyin téréfdarı kimi çıxış edérék béyanatı qébul etméyi téklif etdi. Éhrar Partiyasının sédri Vaqif hacıbéyli müxalifétin birgé qurumunun icra orqanlarının müéyyénléşmésini méqsédéuyğun saydı.

AXP sédri Pénah Hüseynov isé siyasi qüvvélérin hansı ideologiyaya ésaslanmasından, hansı geopolitik qütblérdé olmasından asılı olmayaraq bir araya gélmésinin vacibliyindén danışdı. Konsolidasiyanı siyasi şéraitin diqté etdiyini qeyd edén Pénah béy bunun reallaşması üçün üç ésas xéttin tébliğ edildiyini bildirdi. O, ideoloji férqléré baxmayaraq Qarabağ problemi, seçki mésélési vé qayri-legitim hakimiyyétin uzaqlaşdırılması kimi ortaq maraqlar étrafında birléşméni mümkün sayanları birinci qrupa aid etdi. Bildirdi ki, Azérbaycanda daha güclü siyasi partiyaların étrafında inteqrasiyanın getmésinin téréfdarları da az deyil. Üçüncü xéttin AMİP téréfindén tébliğ edildiyini söyléyén AXP sédri bu tébliğatın ésasén İsa Qémbér vé Etibar Mémmédov étrafında konsolidasiyaya -yéni müxalifétin ikiqütblü inteqrasiyasına yönéldiyini dedi. Özlérinin birinci xéttin, yéni birqütblü inteqrasiyanın téréfdarı olduqlarını deyén P.Hüseynov siyasi qüvvélérin émékdaşlıq mérkézinin yaranmasını téklif etdi.

ALDP sédri Yaqub Muradzadénin çıxışından sonra söz alan Évéz Temirxan birléşmék üçün konkret prinsiplérin müéyyénléşmésinin vacib olduğunu dedi: "Elé prinsiplér tapmalıyıq ki, gülüş hédéfiné çevrilméyék. Elé qurum olmalıdır ki, son hélledici sés prezidentliyé iddialıların olsun". Évéz béy onu da qeyd etdi ki, Qarabağla bağlı béyanatdan başqa heç bir sénédé hélélik imza atmırlar: "Biz hélélik müşahidéçi kimi iştirak edirik, sonra zéruréti qébul etsék, quruma üzv olarıq".

CXP sédri Bédréddin Quliyev, MDP sédri Hemét Pénahlı tékliflérini verdikdén sonra Müsavat başqanının müavini Arif hacıyevé söz verildi. Arif béy bildirdi ki, bugünkü toplantı sammitin baş tutmamasına çalışanlara bir cavabdır. Müxalifétin limitinin tükéndiyini qeyd edén A.hacıyev hakimiyyétin ésas siyasétinin müxalifétin birqütblü olmamasına yönéldiyini vurğuladı vé qeyd etdi ki, buna müxalifét daxilindé dé  désték verénlér var. Sonda qapıların hamının üzüné açıq olduğun diqqété çatdıran Arif béy müxalifétin mérkézinin yaranmasına nail olmaq üçün çalışmağın zéruruiliyini vurğuladı.

XAP sédri Valeh Mirzéyev vé Demokratik İnkişaf Partiyasının sédr müavini Hazim béyin çıxışından sonra Édalét Partiyasının Ali Méclisinin sédri Aydın Kérimov söz aldı. Partiyanın sédri İlyas İsmayılovun métbuat konfransı keçirdiyi üçün tédbiré qatılmadığını diqqété çatdıran Aydın béy hémişé konsolidasiyanın téréfdarı olduqlarını söylédi: " Amma bunula bérabér, bu gün iş birliyinin "necé olur-olsun" prinsipi ilé baş tutmasının éleyhinéyik. Bu konsolidasiyanın mexanizmi tapılmasa, birlikdén daha çox parçalanmaya kömék edén amilé çevrilécék. Ona göré dé birléşménin prinsipléri müéyyénléşmélidir. İqtidarla mübarizédé "şeytanla da birléşméliyik" prinsipinin éleyhinéyém. Élavé şeytan yetişdirméyé ehtiyac yoxdur".

hazırda én böyük böhranın müxalifétdé yaşandığını, bundan çıxış yollarını müéyyénléşdirméyin vacibliyini xüsusi vurğulayan A.Kérimov téqdim edilén sénédlérin müzakirésiné ehtiyac duyulduğunu bildirdi: "İki gün öncé biz partiyada İsa béyin téklifini müzakiré etdik vé qérar qébul etdik ki, yaxşı sénéddir. İndi bu sénédlér dé partiyaların orqanlarında müzakiré edilmélidir".

Zirvé görüşüné gélméyén partiyalarla danışıqlar aparılmasını da téklif edén Aydın béy Qarabağla bağlı müraciété imza atmağa hazır olduqlarını dedi. Eyni zamanda sénédlérdé maksimal hédéflérin qoyulmasının bir qédér çétinlik törétdiyini söyléyén Édalét yetkilisi liderlérin görüşlérinin davam etdirilmésini dé téklif etdi. 

ADP Ali Şurasının sédri Huréddin Mémmédli isé partiyalarının işçi qrupun hazırladığı sénédlérlé razı olduğunu diqqété çatdırdı. Téklif etdi ki, toplantının béyanatı qébul edilsin, saziş bir neçé düzélişlé imzalansın. Huréddin béy 2003-cü ilin évvéllériné qédér h.Éliyevin istefasına nail olmaq istiqamétindé mübarizénin téréfdarı olduqlarını da vurğuladı. 

AMD (Bozqurd) Partiyasından Zakir Mémmédov, Demokratik İslahatçılar Partiyasının sédri Élibala Hécéfli, Azadlıq Partiyasının sédri Éhméd Oruc, TMP başqanı Vüqar Béyturan, AXCP Sédr Aparatının réhbéri Zélimxan Mémmédli  saziş vé qurumla bağlı müxtélif tékliflér iréli sürdülér. , 

VBP baş katibi Sabir hacıyev müxalifét partiyalarının  hérékatının yaradılmasını téklif etdi. Sabir béyin daha bir téklifi isé işçi qrupun sénédléri yenidén müzakirédén keçirmési vé imzalama mérasiminin iki héfté sonraya keçirilmési ilé bağlı oldu.

Toplantının sonuna yaxın imzalanma mérasiminin başqa vaxta keçirilmési ilé bağlı séslénén tékliflér Müsavat başqanı İsa Qémbérin téréfindén dé déstékléndi.

Siyasi Fikir Mérkézinin vé orada yaradılan işçi qrupun toplantının baş tutması üçün çékdikléri éziyyétléri qeyd edén Müsavat başqanı Azérbaycanda féaliyyét göstérén 30-a yaxın müxalifét partiyasının bir araya gélérék ölkédéki véziyyéti müzakiré etmésini yaxşı hal kimi déyérléndirdi: " Ésliné qalsa, ölkédéki véziyyét o qédér aydındır ki, onun müzakirésiné vaxt sérf etméyib müxalifétin émékdaşlıq prinsipléri haqqında diskussiya aparırıq. Bizim bir araya gélméméyimiz üçün yéqin ki min sébéb tapmaq olar, ancaq bizi birléşdirén bir sébéb var, o da Azérbaycandır, Azérbaycanın, xalqımızın, millétimizin gélécéyidir. Bu çox yaxşıdır ki, biz özümüzdé qüvvé tapıb bu addımları ata bilirik".

İsa béy müxalifétin bir araya gélméyinin konkret sébéblérinin dé aydın olduğunu dedi: "Ölkémiz çox mühüm siyasi déyişikliklér éréfésindédir. Bunu hamı bilir. Ésliné qalsa, hamı da buna hazırlaşır. Vé bélké dé müxalifétdén daha çox hakimiyyét hazırlaşır. Méné elé gélir ki, bizim vétén, millét qarışısında borcumuzdur ki, bu déyişikliklérin mahiyyét vé forma baxımından millétimizin ménafeyiné vé dövlétimizin konstitusiyasına uyğun şékildé getmésini témin edék. Mélumdur ki, bu hakimiyyét neomonarxist ssenarilérini gerçékléşdirmék istéyir. Mélumdur ki, bu siyasi déyişikliklér néticésindé müxtélif qüvvélér, kénardakı xarici dövlétlérin müéyyén dairéléri Azérbaycanda xaos yaratmaq barédé düşünürlér. Bizim borcumuzdur ki, istér iqtidarın neomonarxist ssenarilérinin, istérsé dé kiminsé xaos yaratmaq, millétin öz taleyini müéyyén etmék imkanının élindén alınması céhdlérinin qarşısını alaq".

Toplantının tamamilé legitim prosedur qaydaları ilé davam etdiyini qeyd edén Müsavat başqanı bildirdi ki, çıxışçıları éksériyyétinin layihéléri mükémmél hesab etdiyi, istér saziş layihésini, istér qurum yaradılması ilé bağlı ésasnamé layihésini qébul etméyé hazır olduğu görünür: "Eyni zamanda müéyyén fikirlér dé sésléndi ki, bélké hém burada iştirak etméyén siyasi qüvvélérin fikirlérini öyrénmék, hém burada iştirak edén partiya nümayéndélériné layihéléré diqqétlé baxmaq, müzakiré etmék baxımından élavé vaxt ayrılsın. Mén prinsip etibarilé çıxışlarda séslénén bézi méqamlarla razıyam. Ésliné qalsa müxalifétin bir araya gélmési millétin sifarişidirsé, hém buna baxış keçirilir ki, hansı siyasi qüvvé bu sifarişi qébul edir, sifarişin éhémiyyétini vé öz mésuliyyétini dérk edir. Bir növ yağı yağ üsté çıxır, ayranı ayranlıq olur. Ancaq eyni zamanda bütün müxalifét qüvvélérinin, özünü müxalifét adlandıran qüvvélérin bir araya gélmési o dérécédé mühüm bir mésélédir ki, bélké doğrudan da hémin qüvvéléré bir daha şans vermék olar".

Bir-iki héftédén sonra yené bir araya gélméyin problem olmadığını deyén İsa béy hélé bugünkü toplantının son hédd olmadığını vurğuladı.

Müsavat başqanı téklif etdi ki, zirvé toplantısının keçirilmési faktı ilé kifayétlénilsin vé yanvarın 10-u saat 11:00-a növbéti toplantı téyin edilsin: "O vaxta qédér téréddüd edén siyasi qüvvéléré bir daha véziyyéti déyérléndirméyé şans verék. Bu proses gedir vé bunun qarşısını heç bir qüvvé ala bilméz. Eyni zamanda bézi qüvvélér doğru olaraq deyirlér ki, sénédlérin müzakirésiné vaxtları olmayıb. Onların bunu deméyé ésası var. İlyas müéllimlé bu barédé bir neçé défé telefon söhbétimiz oldu. O da ürékdén istéyir ki, müxalifét qüvvélérinin konsolidasiya prosesi bir qédér geniş éhatéli olsun. Lalé xanımla söhbétimiz oldu. hesab edirém ki, müéyyén mésélélérin müzakirési üçün élavé vaxt ayrılmasından biz çékinméméliyik. O vaxta qédér işçi qrupun üzvléri işlérini davam etdirsinlér, orada iştirak etmék istéyén siyasi partiyalara téklif edék ki, işçi qrupa nümayéndélérin téklif etsinlér. İş davam etsin, layihélér araşdırılsın. Bir daha durumu déyérléndirék vé inşaallah, 2002-ci ili müxalifétin birliyi ilé başlayaq".

AXCP sédri Mirmahmud Mirélioğlu isé çıxışında müxalifétin birgé qurumunun vacibliyini vurğuladı. O, bu qurumun Birléşmiş Müxalifét hérékatı adlandırılmasını doğru saydıqlarını dedi. Daha sonra bézi qüvvélérin onların iştirakını béhané gétirib görüşü éngéllémésiné münasibét bildirén Mirmahmud ağa "bizim iddiamız Azérbaycan dövlétçiliyi vé Qarabağ mésélési ilé bağlıdır. Bu mésélélérdé adımız uğrunda mübarizédén imtina edirik"-söylédi.

Tédbirin sonunda hacıbaba Ézimov 24 partiyanın nümayéndésinin çıxış etdiyini bildirérék imzalamanın vaxtının uzadılması téklifini sésé qoydu. Yené dé É.Temirxan bitéréf qalmaqla hamı bu qérarla razılaşdı. Qérara alında ki, işçi qrupa hér bir partiya öz nümayéndésini téklif etsin. O cümlédén Etibar Mémmédova vé Éli Kérimliyé dé belé bir imkanın yaradılması nézérdé tutuldu. Bildirildi ki, müxalifétin zirvé görüşünün davamı yanvar ayının 10-da saat 11:00-da Bakı Métbuat Klubunda keçirilécék. Vé hémin vaxta qédér gündélikdé éksini tapan mésélélér barédé müzakirélér işçi qrupda davam edécék.

Könül ŞAMİLQIZI