Müxalifété münasibét müsbétdir

İsa Qémbér: Birléşmiş Müxalifét Hérékatı bir partiyanın qérarıyla hérékét edén qurum deyil

- Nardaranda baş verén hadiséléré hansı prizmadan yanaşırsınız?

- Nardaran kéndinin bir çox problemléri var. Tébii ki, bütün ölké problemlér içindédir. Azérbaycanda elé bir kénd, şéhér yoxdur ki, problem içindé olmasın. Nardaran kéndinin camaatı daha mütéşékkil vé ézmkarlıqla öz téléblérini iréli sürür, daha çox birlik nümayiş etdirir. Nardaran camaatı öz sosial problemini iréli sürméyé başlayanda, hakimiyyét évvélcé hémişéki védlérlé, ayrı-ayrı adamları razı salmaqla yola vermék istésé dé alınmadı. Vé hakimiyyét Nardaran camaatını yerindé oturtmaq xéttini seçdi. Eyni zamanda bunu başqa bir şékildé etmék istédi. Ümumiyyétlé, dünyaya nümayiş etdirsinlér ki, guya Azérbaycanda islam fundamentalizmi var vé hakimiyyét dé onlarla sért davranmağa mécburdur.

- Sizdén férqli olaraq, iqtidar baş verénlérdé xarici kéşfiyyatla birlikdé müxaliféti günahlandırır. Günahkar bilinénlér içérisindé daha çox Müsavatın adı halandırılır...

- Biz hakimiyyétin bu cür céféng üsullarına adét etmişik. Ancaq aydın mésélédir ki, éhali problem içérisindédir. Camaat problemlérinin héllini téléb edir. Xoşagélméz bir hal yaranıb. Burada günahkarın hakimiyyét olduğunu görmék xüsusi bir savad, hazırlıq téléb etmir.

- Sizcé, BMH qarşısına qoyduğu méqsédléré né dérécédé nail olub? 

- Biz ölkédé azad vé édalétli seçkilérin keçirilmési uğrunda mübarizé aparırıq. Birléşmiş Müxalifét Hérékatının ésas hédéfi dé budur. Bu tédbirlér vasitésilé BMH öz ésasnamésiné vé méqsédlériné uğyun şékildé féaliyyét göstérir vé göstérécék. BMH zarafat etmédiyini, hakimiyyétlé réqs etmédiyini, ciddi real bir müxalifét hérékatının qüvvésinin olduğunu ortaya qoyacaq. BMH öz üzvlérinin tévazökarlığını ézmlé ortaya qoyaraq, mübarizé aparmağa hazır olduğunu nümayiş etdirir. Hérékat istefa şüarını kağızlardan vé béyanatlardan meydanlara gétirérék, xalqın şüarına çevirdi. Bilirsiniz ki, bu şüarlarla BMH şéhérdé bir neçé mühüm aksiya keçirdi. Bunu da Azérbaycan éhalisi, istérsé dé bütün dünya gördü vé nézéré aldı. Bu baxımdan hesab edirém ki, BMH öz méqsédlériné çatıb. Amma bu o demék deyil ki, mübarizé yekunlaşıb. Biz azad vé édalétli seçkilérin keçirilmésiné nail ola bilmémişik. Bu baxımdan mübarizéni davam etdiririk.

- BMH-yé daxil olan bézi partiya sédrléri keçirilén mitinqlérin effektli olmadığını dilé gétirérék, icazésiz aksiyalar taktikasını déyişméyin vaxtının çatdığını bildirirlér. Etirazını daha aydın şékildé büruzé verén Nemét Pénahlı proseslérin bu cür gedişilé barışmır...

- Bu, Nemét Pénahlının şéxsi fikridir. Ona göré dé o bu fikirlérini métbuatda da, BMH-nin toplantılarında da dilé gétiré bilér. BMH bir partiyanın qérarı ilé hérékét edén qurum deyil. Burda otuza yaxın siyasi partiyanın liderléri bir yeré yığışıb, müzakirélér aparıb, birgé qérarlar qébul edir. Tébii ki, hansı téklif sés çoxluğu toplayırsa, o da qébul olunur.

- Adétén, fikir ayrılıqları olan siyasi téşkilatlar ömrünü başa vuran digér qurumlarla müqayisé edilir. Bu baxımdan, son vaxtlar BMH-ni daha çox SİDSUH-un taleyi gözlédiyini téxmin edénlér var. Necé düşünürsünüz, bu téxminlér né qédér real görünür?

- Éslindé, bir az yanlış tésévvürlér yaranır. SİDSUH-un taleyilé bağlı yaranmış bu fikirléri mén başa düşé bilmirém. SİDSUH 1998-ci ilin prezident seçkiléri éréfésindé demokratiya uğrunda yaranmış bir qurum idi. Méhz elé bunun sayésindé seçki qanununa bézi déyişikliklér edilérék, xeyli demokratikléşdirildi. Bu qurumun birgé féaliyyéti olmasaydı, sadaladıqlarımın heç biri olmazdı. Hétta SİDSUH-un féaliyyéti néticésindé hakimiyyét bir sıra müxalifét liderlérilé danışıqlara meyl etdi. SİDSUH 1998-ci ildé bizim boykot taktikamıza qoşulmayıb ayrıca hérékét edén qurumlara yaranmış şéraitdén maksimum istifadé etméyé imkan verdi. Bütün bunlar müsbét néticélér idi. Sonrakı mérhélédé bildiyiniz ki, SİDSUH öz féaliyyétini dayandırdı.

Bunun da müxtélif obyektiv vé subyektiv sébébléri vardı.  Yéqin ki, o zaman qurumun strukturuna müéyyén déyişikliklér edib, onun féaliyyétini davam etdirmék daha düzgün olardı. Müéyyén méqamda görünür ki, tékmilléşdirmékdénsé féaliyyéti dayandırmaq daha doğru qérar kimi éksériyyét téréfindén qébul olunur. Ésliné qalsa, BMH SİDSUH-un tékmilléşdirilmiş bir forması kimi dé qébul oluna bilér.

- SİDSUH-un féaliyyéti doğrudan da tésirliydisé, niyé parlament seçkiléri éréfésindé bu qurum vé onun müsbét énénélérindén istifadé etmédiniz?

- Hémin vaxt situasiya bir qédér férqli idi. Prezident seçkiléri éréfésindé hamı başa düşürdü ki, yaranmış şéraitdé kiminsé qalib gélib, prezident olmaq şansı sıfra bérabér idi. Bundan férqli olaraq, parlament seçkilérindé 125 yer var. Yéqin ki, hakimiyyét 90 yer özüné götüréndé, beş on yerdé digérlériné veré bilérdi. Buna göré dé hémin yerlér uğrunda bézi qüvvélér manevrlér etméyé başladı. Belé olan halda onların mövqeyi geniş koalisiyanın formalaşmasına imkan vermédi. Tééssüf ki, bir çox méqamlar çox tez yaddan çıxarılır. Mén 1999-cu ildé 31 dekabr Dünya Azérbaycanlılarının Hémréylik günündé AMİP qérargahında keçirilén tédbirdé bütün siyasi qüvvéléré téklif etdim ki, gélin, parlament seçkilériné vahid siyahı ilé gedék. Éksériyyét bunu qébul etmédi. Buna göré dé sizin dediyiniz şékildé bu mésélé baş tutmadı.

- Sizé göré, bu gün ictimaiyyétin müxalifété münasibéti necédir?

- Bunun üçün çox ciddi réy sorğuları keçirilmélidir. Tééssüf ki, Azérbaycanda hamının inandığı sosial araşdırmalar mérkézi yoxdur. Ésasén dé son illér hakimiyyét téréfindén yaradılmış mérkézlér oyun oynamaqla méşğuldur. Bézi siyasi qüvvélér dé gizli şékildé sosioloci araşdırmalar mérkézini himayéléşdirméklé méşğul olur ki, onların maraqlarına uyğun sorğu keçirsinlér. Düzdür, bir neçé araşdırma mérkézi var ki, sorğuların obyektiv keçirilmésiné çalışırlar. Onların maddi imkanlarını nézéré alsaq, bu sorğular bütün éhalini éhaté etmir vé buna göré dé müasir séviyyédé keçirilmiş sorğu kimi déyérléndirilmir. Ancaq cémiyyétdé hér birimiz öz fikrimizé malikik.

Müxalifété münasibété géldikdé, méncé, bu münasibét ümumilikdé müsbétdir. Xalq müxalifété böyük réğbét bésléyir. Bunu 2000-ci ilin parlament seçkiléri göstérdi.

- Égér bu, sizin dediyiniz kimidirsé, o zaman téşkilatçısı olduğunuz mitinqléré ictimaiyyét néyé göré qatılmamağa üstünlük verir?

- Burda spekulyasiyalar çoxdur. Müxtélif fikirlér vé réylér sésléndirilir. Bu mésélédé spekulyasiya etméyé ehtiyac yoxdur. Égér hakimiyyétin déyişmési télébilé minlérlé adam küçéyé çıxıb, etirazını bildirirsé, bu, çox böyük göstéricidir. Bunu da yüksék qiymétléndirmék lazımdır.

- Özünüz dé etiraf edirsiniz ki, mitinqlér zamanı insanlar polis zorakılığı ilé üzléşir. Sizin keçirdiyiniz mitinqlérlé bağlı belé bir yanaşma da var ki, müxalifét insanları küçéléré çıxarmaqla, onların gözlérini qorxutmaq istéyir. Bir sözlé, sizléri dolayısı ilé iqtidara işlémékdé dé günahlandırırlar...

- Bu cür céféng iddiaları ancaq qérézli adamlar iréli süré bilér. Müxalifét mitinq keçirméyéndé, irad tuturlar ki, mübarizé aparmır. Qélébé kinoteatrının qarşısında mitinq keçirir, deyirlér ki, hakimiyyétin icazé verdiyi mitinqé getdilér. Qétiyyétli mübarizé lazımdır. Müxalifét Azadlıq meydanına getméyé céhd göstérir. Biz qélébé çalacağımıza éminik.

- Prezident seçkilériné qatılmaq niyyétiniz qétidir?

- Qatılacağıq vé qalib gélécéyik.

- AXCP étrafında baş verénléri necé analiz edirsiniz?

- 2000-ci ildé cébhé çox ağır bir véziyyété düşdü, çétinliklérlé üzléşdi, Ébülféz Elçibéy kimi bir liderini itirdi. Belé bir şéraitdé dé cébhé parçalanmaq sınağına çékildi. Mén elé bilirém ki, cébhé bu sınaqdan çox uğurla çıxdı. Cébhéçilérin éksériyyéti AXCP-dé öz féaliyyétini davam etdirir. İndi dé cébhéni bütövléşmé sınağına çékiblér. Yéni hakimiyyét AXCP-nin zéiflédilmési xéttini yeridir. Mén inanıram ki, bu da néticé verméyécék. Vé bu partiya féaliyyétini öz yoluna, öz siyasi kursuna uyğun şékildé davam etdirécék. Hesab edérém ki, AXCP bu birléşmé sınağından da uğurla çıxacaq. Égér Elçibéyin platformasında, milli demokratik platformada birléşmé olacaqsa, biz salamlayacağıq. Téréflérin hamısı Elçibéy xéttindé olduqlarını iddia edirlér. İddia edirlérsé, bu istiqamétdé addımlar da atmalıdırlar. Birléşmé mérhélésindé öz mövqelérini téréflér bir daha nümayiş etdirécéklérsé, bu, bütün cémiyyétdé müsbét qarşılanacaq.

- AXCP-nin klassik qanadını tanıyan ilk qüvvé Müsavat Partiyası oldu. İndisé birléşménin téréfdarı olduğunuzu béyan edirsiniz. AXCP-nin klassik qanadını ésl Cébhé kimi tanıyıb, sonradansa hér iki qanadın birléşmésini déstékléméyiniz né qédér méntiqé uyğundur?

- Biz o zaman da hémin qüvvéléré tövsiyé etmişdik ki, parçalanmasınlar. Mümkün olan qédér bu mésélé étrafında danışıb, müzakiré etmişdik ki, parçalanmasınlar. Düzdür o, zaman dediklérimizi qébul edénlér dé vardı. Qébul edénlérin éksériyyéti AXCP-dé idi, etméyénlérsé o biri qanadda. Biz né qédér çalışsaq da alınmadı. Biz né edé bilérdik?

Nigar ALMANQIZI, Zaur HÉQİQİ, “Ekspress” qézeti, 07.06.2002