İsa Qémbér: "Mén tam éminliklé deyirém ki, bizim 15-i vé 16-da heç bir séhvimiz olmayıb."

"Belé bir hakimiyyétlé dialoq barédé düşünmék yüngülsaqqallıq olar"

"Bizi müdafié etmék istéyén beynélxalq dairélérin arqumentlérini gücléndiré bilmédik..."

15 oktyabr prezident seçkisindén sonra Müsavat başqanı İsa Qémbérlé söhbétimiz olmamışdı. İlk vaxtlar, yéni repressiv tédbirlérin gedişindé onunla söhbét etmék üçün, belé adlandırmaq mümkünsé, şérait yox idi. Eyni zamanda, konkret olaraq hansı méséléléré daha çox aydınlıq gétirilmésinin zéruriliyi müéyyén deyildi. Adamlar hébs vé téqib olunur, insan hüquqları müdafié téşkilatları daha çox gündémé gélirdi. Sonra Müsavat başqanı Ukraynaya séfér etdi vé séférin néticéléri barédé métbuata geniş açıqlamalar verildi.

Néhayét, bu proseslérin gedişindé İsa Qémbér tékcé hakimiyyétin yox, hém dé müttéfiqlérinin ténqid hédéfiné çevrildi. "Azadlıq" olaraq indiki éréfédé İsa Qémbérin arqumentlérini oxucularımıza téqdim etméyi xüsusilé méqsédéuyğun sayırıq...

- Seçkidén sonra partiyanızın uğur vé uğursuzluqlarını müéyyénléşdirmék üçün hansısa geniş müzakirélér olubmu?

- Hér şeydén évvél fürsétdén istifadé edib "Azadlıq" qézetinin kollektiv vé oxucularını qézetin ildönümü ilé bağlı tébrik edirém. "Azadlıq" qézeti hér zaman Azérbaycanda söz azadlığının formalaşmasına, istérsé dé ictimai-siyasi prosesléré tésir edén qézet olub.

Tébii ki, seçkinin néticéléri partiyada müzakiré olunub vé bu müzakirélér davam edir. Seçkidén sonra Divanın bütün iclaslarında bu mésélélérin kompleks müzakirélériné başlamışıq. Vé bu müzakirélérdé seçkiyéqédérki dövrdé partiyanın féaliyyéti, qérarları, addımları müzakiré olunur. Mérhélénin déyérléndirilmési vé növbéti hédéflérin müéyyénléşdirilmési baxımından hértéréfli müzakirélér gedir. Bunlar kifayét qédér séméréli müzakirélérdir. Amma hélé tamamlanmayıb. Hesab edirik ki, bu mövzuları çox geniş, sémimi vé açıq müzakiré etméliyik.

- Müzakirélérdé ésasén hansı céhétlérin üzérindé dayanırsınız vé nélérin müzakirésiné daha çox vaxt ayırmalı olursunuz? Sizin funksionerlérdén biri bu müzakirélérin özünüténqid ruhunda getdiyini bildirib...

- Partiyamızdakı müzakirélér hér zaman çox açıq, şéffaf vé hértéréfli olub. İndi dé ciddi vé konstruktiv müzakirélér gedir. Sadécé olaraq biz müzakiréni métbuatda yox, öz partiyamızın daxilindé aparırıq vé müzakirédén kénarda qalan mövzu yoxdur. Bütün mövzular müzakiré olunur. Onu da deyé bilérém ki, diskussiyanın başlanmasını mén téklif etdim vé mövzuları müéyyénléşdirdik ki, nélér müzakiré edilmélidir. Müsavatın Divanı adétén héftédé bir défé toplanırdı. Amma bu müzakirélérin intensivliyini témin etmék üçün indi bézén héftédé iki défé Divanın xüsusi toplantısını çağırıb partiyadaxili diskussiyaya davam edirik.

- Seçkiyéqédérki dövrdé belé bir fikir séslénirdi ki, müxalifét hakimiyyétin bir addımlığındadır. Hakimiyyété gélméyé, köhnéni déyişméyé né çatmadı, né mane oldu?

- Azérbaycan kimi avtoritar rejimli, qéddar, kémfürsét bir hakimiyyétin mövcud olduğu ölkédé demokratik seçim üçün iki şértdén biri ya tam olmalıdır, ya da iki şért bir-birini tamamlamalıdır. Bu şértlérdén biri cémiyyétin demokratik déyişikliyé vé bu déyişiklik uğrunda fédakarlığa hazır olmasıdır. İkinci şért dé beynélxalq birliyin, beynélxalq birliyin ayrı-ayrı elementlérinin, téşkilatların, dövlétlérin bu mésélédé maraqlı olmasıdır. Görünür, bu défé hémin o iki amilin bütövlükdé potensialı hémin déyişikliyi héyata keçirméyé imkan vermédi. Vé hér iki istiqamétdé araşdırılmalı, déqiqléşdirilméli vé nézéré alınmalı mésélélér var.

- Amma seçkiqabağı tébliğatınızda deyilirdi ki, sizin beynélxalq birlikdén déstéyiniz kifayét qédérdir. Hétta ABŞ, Rusiya vé Türkiyénin adlarını özündé göstérén üçtéréfli xétt dé çékilmişdi. Doğrudan belé bir şey var idi?

- Siz ménim dilimdén belé bir béyanat eşitmişdiniz ki, bütün dünya bizim téréfimizdédir vé bütün dünya Azérbaycanda demokratik déyişikliklér istéyir?

- Hér halda tébliğatınızda o fikir xüsusi olaraq öné çékilirdi...

- Hém ölké daxilindé, hém dé ölké xaricindé bir sıra jurnalistlér bunu yazırdılar. Ölké kénarında yazılan hér hansı méqalénin Azérbaycanda tékrar dérci tamamilé tébii vé gözlénilén hadisé idi. Hém dé tébliğatın öz prinsipléri, öz hédéfléri var. İkincisi dé, bu tébliğat hém dé hévésléndirici bir şeydir. Hansısa bir istiqamétdé bir fikir deyildikcé hémin fikir möhkémlénméyé başlayır, başqalarına tésir edir vé maddiléşir.

- Amma sizin demokratik seçim üçün gérékli saydığınız iki şértdén biri - cémiyyétin aktivliyi bu seçkidé xeyli çox idi. Necé fikirléşirsiniz, belé olan téqdirdé beynélxalq birlik niyé sizé désték vermédi?

- Évvéla qeyd edék ki, o ictimai féallıq, véténdaşların seçkiyé bu qédér ciddi münasibét göstérmési öz-özüné olan bir şey deyildi. Bu, bir téréfdén cémiyyétin gözléntiléri, ümidléri ilé bağlı idisé, digér téréfdén demokratik qüvvélérin féaliyyétinin néticési, demokratik qüvvélérin cémiyyété verdiyi real impulslar idi. Bunların hamısı öz tésirini göstérmişdi.

Beynélxalq birlik amili çox ciddi téhlil olunmalıdır. Biz dé bunu téhlil edirik. Vé beynélxalq birliyi abstrakt bir şékildé nézérdén keçirmék dé düzgün olmazdı. Çünki beynélxalq birliyin içindé müxtélif résmi béyan olunmuş méqsédli beynélxalq téşkilatlar var. Onların özlérinin résmén béyan etdiyi déyérléré, prinsipléré uyğun vé ya az uyğun féaliyyétléri var. Müxtélif maraqları olan dövlétlér var. Onların içindé dé müxtélif maraq qrupları var, maraq dairéléri var. Yéni bu yekcins bir şey deyil ki, bütövlükdé beynélxalq birliyin hansısa bir qérar qébul etdiyini deyésén. Azérbaycanın içindé mübarizé getdiyi kimi, beynélxalq birliyin içindé dé müéyyén intensivliklé mübarizé gedir. Hér halda gerçéklik onu göstérdi ki, beynélxalq birliyin bu méséléléré tésir imkanı olan hisséléri indiki mérhélédé Azérbaycanda demokratik déyişikliklérdén daha çox zahiri sabitliyé üstünlük verdi.

- Müxalifétin birliyinin tam olaraq éldé edilmémésini beynélxalq birliyin arzuolunan déstékdén çékinmésini şértléndirén ésas faktorlardan biri kimi qiymétléndirmék olar?

- Égér kimsé çox istéyirsé, belé qiymétléndiré bilér. Amma bu, héqiqét deyil vé héqiqét olmayacaq.

- Amma istéyénlér arasında bu cür düşünénlér dé var ki, sizin, Éli Kérimlinin vé Etibar Mémmédovun ABŞ Milli Demokratiya İnstitutunun dévétiylé o ölkéyé birgé séféri baş tutsaydı, véziyyét tamam başqa cür ola bilérdi...

- Béli, belé bir fikir var. Amma inanın ki, bu mésélélér barédé ménim informasiyam néinki siravi véténdaşın, hétta bu mésélélérlé féal maraqlanan şéxslérin dé mélumatından az deyil. Ona göré dé o fikri illüziya sayıram.

- Deméli, seçkiyé qédér beynélxalq birliyin sizi déstékléméyécéyini bilirdiniz...

- Biz proseslérdén kifayét qédér mélumatlı idik. Vé müxtélif ölkélérdé, mérkézlérdé gedén müzakirélérdén, müxtélif mérkézlérin bir-biriylé mésléhétléşmélérdé tutduqları mövqelérdén mélumatlı idik. Son aylarda bu proses Azérbaycanda demokratik déyişikliklérin xeyriné davam etmirdi. Ancaq orada real mübarizé vé müxtélif fikirlér vardı. Hémişé hesab etmişém, o zaman da hesab edirdik ki, biz öz féaliyyétimizlé, mübarizémizlé Azérbaycanda demokratik déyişikliklérin téréfindé olan qüvvéléri daha da gücléndirméyé çalışmalıyıq vé buna éks gedén qüvvélérin arqumentlérini azaltmalıyıq. Biz bu yöndé dé féaliyyét göstérmişik.

- Néticéyé ésaslanaraq belé demék olarmı ki, féaliyyét yetérli olmayıb? Bayaq sadaladığınız şértlérin tam témini üçün mümkün olanı etdinizmi?

- Mürékkéb sualdır. Vé béziléri sémimi olaraq bu sualın cavabını axtarırlar, béziléri isé qeyri-sémimi şékildé araşdırma aparmağa imitasiya edirlér. Amma bu sual öz-özlüyündé mürékkéb sualdır vé biz dé hazırda onun üzérindé düşünürük. Düşünürük ki, daha hansı işléri görmék olardı. Sözün açığı, indiki mérhélédé mén Müsavatın vé ya "Bizim Azérbaycan" blokunun elé bir séhvini görmürém ki, o séhv edilméséydi, bizim hakimiyyété gélméyimiz reallaşardı. Bizim görmédiyimiz, başa çatdıra bilmédiyimiz müéyyén işlér var. Onlar barédé cidi düşünméyé déyér.

- Séhvlérdén söz düşmüşkén, oktyabrın 15-i vé 16-da atdığınız addımlarda hansısa bir séhvi müşahidé etmisiniz?

- Mén tam éminliklé deyirém ki, bizim 15-i vé 16-da heç bir séhvimiz olmayıb. Hakimiyyétin öz xalqına qarşı seçki saxtakarlığından sonra növbéti cinayéti hazırlanırdı. Öz sésini müdafié etmék istéyén insanlara qarşı zorakılıq ssenariléri hazırlanmışdı, bu ssenarilér ancaq bizim gördüyümüz vé baş vermiş ssenarilér deyildi. Daha müxtélif ssenarilér var idi. Vé méné elé gélir ki, bélké dé hémin mérhélédé cémiyyét véziyyétdén én az itkiylé çıxa bildi. Tébii ki, itkilér böyükdür. Amma ménim informasiya imkanım onu deméyé ésas verir ki, cémiyyét bélké dé az itkiylé o véziyyétdén çıxa bildi.

- Hémin günlér partiyanızda résmi sayıla bilinécék hér hansı qérar qébul olunmuşdu?

- Résmi qérar yox idi. Biz "Bizim Azérbaycan" blokunun adından Xalça muzeyinin qarşısında mitinq keçirméklé bağlı şéhér réhbérliyiné müraciét etmişdik. Mitinq éréfésindé dé cavab géldi ki, hémin érazidé yox, "Qélébé" meydanında keçirilé bilér. Bu méséléni oktyabrın 15-dé müzakiré etmék istéyirdik. Hémin gün dé hadisélérin gedişi müzakiréléri yekunlaşdırmağa imkan vermédi.

- Sizcé, hémin hadisélérdén yayınmaq mümkün idi?

- Mübarizé aparmasan, heç o görünén zorakılıq da olmayacaqdı. Yéni Azérbaycan xalqı demokratik déyişikliklér, azad vé édalétli seçkilér, öz sésini qorumaq uğrunda mübarizé aparmasaydı, tébii ki, zorakılıq da olmayacaqdı. iki gündé baş verén o zorakılıq aylara, illéré paylanacaqdı vé o qédér dé diqqéti célb etméyécékdi. Necé ki, bir sıra ölkélérdé demokratik mübarizé getmir vé elé o sébébdén dé üzdé heç bir zorakılıq müşahidé olunmur.

- Müttéfiq réqiblériniz son vaxtlar öz tébliğat vasitélérindé sizi séslérin qorunacağıyla bağlı seçkiqabağı védléri yeriné yetirmémékdé günahlandırırlar. Başqa bir qınaqsa odur ki, éllérdé seçkinin real néticélérini éks etdirén protokollar yoxdur...

- Égér adamları tanımasaydıq, bu iradlar bir qédér tééccüb doğurardı. Ancaq adamları tanıyırıq. Yéni hakimiyyétin bu cür cinayétlérini éhémiyyétsiz amil kimi kénara qoyub seçkidé qélébé qazanmış, én azı, hamının hesab etdiyi kimi, uğur qazanmış siyasi qüvvéni ittiham etmék, tébii ki, hansısa siyasi maraqlardan doğan ittihamlardır.

Seçkinin necé keçdiyi heç kimé sirr deyil. Bir çox méntéqélérdé ümumiyyétlé protokol yazılmayıb. Boş kağızları götürüb bézilérini dairé seçki komissiyalarında, bézilérini isé polis idarélérindé doldurublar. Méntéqédé yazılmamış protokolu müşahidéçi vé ya komissiya üzvü necé éldé edé bilérdi ki? Bir çox méntéqélérdé müşahidéçi vé komissiya üzvléri zorakılıqla oradan uzaqlaşdırılıblar. Téléb edénléri isé polisin caynağına veriblér. O baxımdan hémin iradı da adekvat saymaq olmur.

- Amma isténilén halda maraqlıdır ki, builki seçkidé séslérin qorunacağıyla bağlı védléri verérkén bunun necé qorunacağı haqda hansısa taktiki planlar hazırlamışdınızmı?

"Méhbésdéki qardaşlarımızın iradlarını sémimi şékildé qébul etméyé hazırıq"

Bizé elé gélir ki, Müsavat başqanı İsa Qémbérlé müsahibénin ikinci hissési dé oxucular, xüsusilé dé seçkidén sonra onun öténlérlé bağlı hér bir sözünü diqqétlé izléyén öz partiyadaşları vé téréfdarları üçün maraqsız olmayacaq. Én azı, İsa béylé müsahibénin qézetimizin ötén sayında dérc edilén birinci hissésiylé bağlı müsavatçıların dilindén eşitdiyimiz réylér deméyé ésas verir ki, cémiyyétin Müsavat başqanına çox sualları var. Biz dé elé onunla söhbétdé ésasén bunu nézéré aldıq.

-Amma isténilén halda maraqlıdır, bu ilki seçkilérdé séslérin qorunacağıyla bağlı védléri verérkén bunun necé qorunacağı haqda hansısa taktiki planlar hazırlamışdınız?

- Tébii ki, séslérin qorunmasıyla bağlı ideyalar, qérarlar var idi. Ancaq bu proses sadécé, bir qüvvénin iştirakıyla gedén proses deyildi. Burada müxtélif subyektlér iştirak edir. Onların davranışı, addımları, qérarları prosesé tésir edir. Biz bézilérinin etdiyi, bézilérinin dé güman etdiyi kimi seçki mübarizésini imitasiya etmémişik. Biz seçki mübarizési, qélébé mübarizési aparmışıq. Vé hara qédér gücümüz çatıbsa ora qédér dé getmişik. Bütün védlérimizdé, çağırışlarımızda da sémimi olmuşuq. Bu gün bu qédér çétin bir dövrdé cémiyyéti féallaşdırmaq, seçkiyé inam yaratmaq, gélib bu seçkidé féal iştirak etmék mésélélérini héll etméyimizi qiymétléndirméyén adamlar bizi hémin séslérin qorunmamasında ittiham edirlér. Biz heç olmasa bunu etmişik. Sözsüz ki, müzakirélér, téhlillér olmalıdır. Amma günahlandırma mérhélésiné gélib çatanda héré évvélcé özündén başlamalıdır. Héré öz séhvlérini görméyi bacarmalıdır. Mén bu barédé métbuatda gedén müzakiréléri imkan daxilindé izléyirém. Eyni zamanda bizim özümüzün dé müéyyén séhvlérimizi bilirém. Amma ménim üçün maraqlıdır ki, hémin téhlilçilér bizim gerçék séhvlérimizi vé ya etmédiklérimizi görmürlér, bizim etmédiyimiz séhvlérimizi bizé ittiham kimi iréli sürméyé çalışırlar.

- Etdiyiniz séhvléri açıqlayacaqsınız?

- Féaliyyétimizdé elé bir séhv görmürém ki, o bizim hakimiyyété gélméyimizé mane olub. Ancaq bu, mübarizédir vé bu mübarizédé bütün detalların béyan edilmési né dérécédé méntiqé uyğundur, o da araşdırılmalıdır. Mégér hakimiyyét béyan edir ki, seçkini saxtalaşdırmaq planlarını necé qurmuşdular. Biz mübarizémizi başa çatdırmamışıq ki, bütün detallara qédér hamısını açıqlamağa başlayaq. Öz daxilimizdé bu müzakiré tam açıqlığıyla sona qédér davam edécék vé öz néticélérimizi çıxaracağıq. Müttéfiqlérimizlé bu mövzuda açıq söhbétlérimiz başlayıb vé davam edécék. Bu mésélélélérdé sémimi surétdé Müsavatla émékdaşlıq etmék istéyén qüvvélérlé danışacağıq.

- Amma seçkinin néticéléri hém dé cémiyyétdé bir passivlik, ruh düşkünlüyü yaradıb. Necé fikirléşirsiniz, bu défé féal şékildé seçkiléré qatılan siravi véténdaşları növbéti seçkidé hémin işé célb edé bilécéksiniz?

- Hér bir seçkidén sonra siyasi féaliyyétdé aktivliyin azalması halları baş verir. Bu tébii bir prosesdir. Tébii ki, hakimiyyétin müxalifété qarşı repressiyaları da nézérdén qaçırıla bilméz. Mérhélé déyérléndirilécék vé qiyméti verilécék. Mübarizémizi davam etdirécéyik. Éminik ki, Azérbaycanın gélécéyi demokratik inkişafdadır vé biz bu yolda mübarizémizi davam etdirécéyik. Lazım gélén méqamda da cémiyyétin féallaşması fakta çevrilécék.

- Müxalifétin ümumilikdé olaraq bu seçkidé féaliyyétilé bağlı hansısa bir tésnifléşdirmé apara bilérsiniz?

- Tébii ki, bu mövzunu da diqqétdé saxlayırıq. Müxtalif siyasi qüvvélérin, istér bizé yaxın, istérsé dé bizdén bir az aralı qüvvélérin siyasi davranışlarını müşahidé edirik vé néticélér çıxarırıq. Sözün açığı, indiki mérhélédé xüsusi qiymétléndirmé aparmaq istémézdim. Çünki hér bir qüvvé öz prinsiplériné, öz dünya görüşüné, siyasi- éxlaqi déyérlériné uyğun mövqe tutur. Bu mövqeni cémiyyét dé görür vé qiymétini verir. Bu méséléylé bağlı müéyyén mövqe açıqlaması verécéyik.

- Müttéfiqlérinizlé münasibétlérdé hansısa déyişikliklér etmék niyyétiniz var?

- Biz bu seçki éréfésindé çox böyük qüvvéni bir araya gétiré bildik. "Bizim Azérbaycan" blokunu yaratdıq vé bu blokda böyük bir qüvvéni topladıq. Cémiyyétin dé böyük bir hissésini déyişiklérin mümkünlüyüné inandırdıq vé féallaşdırdıq. Bu, seçkidé qalib gélmék üçün yetérli oldu, amma hakimiyyétin dinc yolla déyişdirilmési üçün yetérli olmadı. Bu sualın cavabı tapılmalıdır. Yéni, Azérbaycanda belé bir rejimin mövcudluğu şérti vé beynélxalq birliyin Azérbaycanda demokratik déyişiklikléré bu ilin oktyabrındaki yanaşması gerçékliyi nézéré alınmaqla hakimiyyétin dinc, demokratik yolla déyişdirilmési modeli tapılmalıdır. Vé bu mésélénin içindé demokratik qüvvélérin émékdaşlıq forması da héll edilési mésélélérdén biridir.

- Bu émékdaşlığın format vé forması barédé özünüzün bir ideyanız var?

- Özümün dé bir neçé ideyam var vé eyni zamanda bütün kénardan gélén téklifléré dé diqqétlé yanaşıram. Hélélik yalnız méndén söhbét gedirsé, son qérarımı vermémişém.

- Növbéti mérhélédé émékdaşlığın forması ilé bağlı tékliflérdén biri dé elé sizin müttéfiqiniz olan Résul Quliyevdén gélib. O, bu émékdaşlığın üçlük - Müsavat, AXCP vé ADP formatında aparılmasını daha méqsédéuğun sayıb. Siz bu haqda né fikirléşirsiniz?

- Biz Azérbaycanda demokratik déyişikliklér istéyén bütün qüvvélérlé émékdaşlığın téréfdarıyıq. İndiki mérhélédé ADP-nin téklifi yeni bir blokun yaranması yox, adıçékilén qüvvélérin émékdaşlıq formasının tapılması kimi qiymétléndirilé bilér. Hém bizdé, hém dé başqa siyasi qüvvélérdé müzakirélér tam yekunlaşmadığı mérhélédé, siyasi qüvvélér arasında mésléhétléşmélér başa çatmamış hansısa bir formatı üstün tutmağın vé başqa imkanların üstündén indidén xétt çékméyin téréfdarı deyilém.

- Seçkidén sonrakı faéliyyétlé bağlı néléri düşünürsünüz?

- Yéqin diqqét yetirmisiniz ki, seçkidén sonra bir qédér seçki öncéki tébliğat féallığını davam etdirmirik, bir qédér sakit vé bélké dé kénardan qapalı görüné bilécék şékildé féaliyyétimizi qurmağa çalışırıq. Çünki bu mérhélédé tébliğat féallığına ehtiyac yoxdur. Biz bu günlérdé Demokratik Konqresin son toplantısını keçirdik vé qérara géldik ki, bu qurumun féaliyyéti bundan sonra "Bizim Azérbaycan" formatında davam edécék. Yaxınlarda "Bizim Azérbaycan"ın Siyasi Şurası toplanacaq vé orada bütün bu mésélélér müzakiré edilécék. Méné qalanda, "Bizim Azérbaycan" blokunun tékmilléşdirilmésini méqsédéuyğun sayıram. Çünki blok konkret oktyabr seçkiléri üçün yaradılmışdı vé konkret bir namizédin étrafında formalaşdırılmışdı. İndi daha geniş hédéfli vé daha uzun mérhéléléri éhaté edén bir formata ehtiyac var. Bunu tapmağa çalışacağıq.

- Mégér, ucdantutma vé kolxoz prinsipléri ésasında formalaşmış hansısa bir blokun bu mérhélédé dé yaşamasına ehtiyac var? Açığı, biz jurnalist olaraq sizin o möhtéşém blok kimi déyérléndirdiyiniz "Bizim Azérbaycan"dan seçkidén sonrakı ilk günlérdé Müsavat vé ADP istisna olmaqla bir kimséni tapıb danışdıra bilmirdik. Sadécé, o partiyaların né yeri, né yurdu bilinmirdi ki, görék bunlar haradırlar...

- Elé dé deyil. Évvéla, "Bizim Azérbaycan" blokunda kifayét qédér güclü partiyalar vé kifayét qédér öz mövqeyi, öz siyasi baxışı olan yetkin siyasétçilér var. Vé lazım olanda onları tapırsınız.

- Axı söhbét yetkin siyasétçilérdén yox, partiyalardan gedir. Partiyalar görünmürdü...

- Bu mövzunu sonsuzluğa qédér davam etdirmék vé paralellér gétirmék olar. Hémin méntiqlé demék olar ki, Azérbaycanda 2-3 qézeté ehtiyac var. İndi neyléyék, qalan qézetléri bağlayaq? Bu bir prosesdir vé égér siyasi pluralizmi qébul ediriksé, partiyalar bağlansın, qézetlér bağlansın mövqeyiné gélib çıxa bilmérik axı. Bu bir yarışdır. Hér bir qézet, hér bir partiya cémiyyété öz xidmétlérini téklif edir vé cémiyyét qiymét vermélidir ki, hansı partiyanı, hansı qézeti istéyir. Müéyyén sıralanma olmalıdır. Bu sıralanmayla bağlı da hér késin öz yanaşması ola bilér.

- Amma isténilén halda sıralanma aparanda adamın 4 vé ya 5-dén sonra gélénlérin qarşısına eyni réqémi qoymaqdan başqa çarési qalmır...

- Bilirsiniz, ménim seçki prosesindé bölgélérdé çoxlu görüşlérim oldu. Partiyaların gücü ilé bağlı yeni informasiya éldé etmék imkanım oldu. O zaman cémiyyétdé çox tanınmayan hansısa bir partiyanın seçki prosesiné necé böyük fayda gétirdiyinin şahidi oldum. Ona göré dé hesab edirém ki, bizim blok özünü doğurltdu. Hér halda bu blok seçkidé uğur qazandı. Uğuru da tékcé Müsavatın, bir namizédin adına yazmaq méncé, düzgün olmaz, édalétsizlik olardı.

- Sizin müttéfiqiniz olan "klassiklér"in funksionerlérindén biri isé elé bu éréfédé verdiyi açıqlamada bildirdi ki, seçkidéki uğuru Müsavat yalnız öz ayağına yazdı, halbuki burada bizim dé rolumuz kifayét qédér çox olub. Vé o hém dé deyib ki, 15-16 oktyabr hadisélériné göré onlar heç bir mésuliyyét daşımırlar. Ümumiyyétlé, indi "klassiklér"lé münasibétlériniz né yerdédir?

- Müttéfiqlér arasında müéyyén narazılıqların olmasına normal yanaşıram. Narazılığın olması qorxulu deyil, onun héll edilé bilmémési qorxu yaradır. O baxımdan da bir téhlüké görmürém. Biz müttéfiqlérimizlé sémimi münasibétlérimizi davam etdiririk. Onların iradlarını da hér zaman dinléméyé hazırıq. İrad haqlı olanda qébul etméyé, haqsız olan isé fikrimizi bildirméyé hazırıq. Ola bilér ki, seçkinin uğurlu hissélérindé Müsavatın adı daha çox çékilib. Amma bir daha qeyd edirém ki, bizim uğurumuzda bloka daxil olan bütün qüvvélérin ciddi köméyi olub. Burada Mirmahmud Mirélioğlunun réhbérlik etdiyi siyasi téşkilatın da çox böyük payı olub. Amma égér seçkidén sonrakı uğursuzluqlarda yalnız biz mésuliyyét daşıyırıqsa, burada da bir problem yoxdur. Mén hélé oktyabrın 16-da béyan etmişém ki, égér hér hansı mésuliyyétdén söhbét gedirsé bütün mésuliyyéti mén öz üzérimé götürürém.

- Ailédaxili narazılıqlardan biri dé 15-16 oktyabr méhbuslarına partiyanız téréfindén yetérincé déstéyin verilmémésiylé bağlıdır. Vé iradlar ésasén Bayıl türmésindén gélir...

- Bizim üçün siyasi méhbus mésélési müqéddés mésélélérdén biridir. Bizim partiyanın bu gün 70-é qédér siyasi méhbusu var, qalanları da özümüzünkü sayırıq. İmkan daxilindé hamısının taleyilé méşğul oluruq. İş olan yerdé nöqsan da olur. Partiyadaxili narazıqlara gélincé, açığı elé bir narazılıq yoxdur. Sadécé, méşhur şair Brodskinin bir sözü vardı vé mén özüm dé hébsxanada olanda razılaşdım ki, o kişi düz deyirmiş. Hébsxana elé bir yerdir ki, orada mékan méhdudiyyéti zaman bolluğu ilé kompensasiya olur. Orada düşünméyé, daşınmağa, situasiyanı qiymétléndrméyé zaman imkanları çox böyükdür vé yéqin ki, oradan bir sıra méséléléri görmék, téhlil etmék daha asan olur. Bu baxımdan méhbésdé olan qardaşlarımızın iradlarını sémimi qébul etméyé hazırıq.

- Hakimiyyétlé münasibétlérinizdé hansısa bir déyişiklik etmék niyyétiniz varmı?

- Burada da bizim heç bir problemimiz yoxdur. Çünki bizim bu rejimlé heç bir zaman münasibétimiz olmayıb vé onu qurmaq problemimiz dé yoxdur. Bu seçkilérdén sonra bu güné qédér dé dioloqla bağlı métbuatda fikirlér séslénir. Biz dé bununla bağlı öz mövqeyimizi bildirmişik. Demişik ki, nézéri céhétdén bunu istina etmirik, amma belé bir dialoq üçün real zémin görmürük. Çünki belé bir hakimiyyétlé dialoq barédé düşünmék yüngülsaqqallıq olar. Hakimiyyétin müxalifétlé dioloq etmék fikri varsa bunu imitasiya şéklindé yox, açıq şékildé ortaya qoymalıdır. O zaman da siyasi qüvvélérin buna münasibét bildirmék imkanı olacaq.

Böyükağa Ağayev, Alı Rza

"AZADLIQ" qézeti, 27-30 dekabr 2003-cü il