İsa Qémbérovun 1990-cı il yanvarın 22-dé Şéhidlér xiyabanındakı matém mitinqindé çıxışı.

Éziz qardaşlarımız, éziz bacılarımız!

Azérbaycan Xalq Cébhési adından sizé bir neçé kélmé demék istéyirém. Bu gün bizim hamımızın héyatımızda én ağır günümüzdür. heç birimizin héyatımızda bir gündé 48 ézizimizi torpağa tapşırmamışıq. Şéhidlérimizin sayı bundan da çoxdur. Bir qismi başqa yerlérdé torpağa tapşırılıb, o biri qisminin tapılması mésélésilé biz méşğul olacağıq. Tamamilé hér şeyi yoxlayıb axırına çıxacağıq ki, görék şayié hardadı, héqiqét hardadı. Bilirém ki, bu gün şéhérdé çox şayiélér gézir. Onların hamısını déqiqléşdirécéyik vé bütün héqiqéti xalqa çatdıracağıq. Bu cinayétin sébébkarlarının hamısı meydana çıxarılacaq vé heç biri cézasız qalmayacaq.

Dünén axşam Azérbaycan Ali Sovetinin fövqéladé sessiyası başlandı. Deputatlar, AXC-nin nümayéndéléri dé daxil olmaqla axşam saat 7-dé başlanan sessiya séhér saat 6-1a qédér davam etdi. Altıda, komendant saatı qurtardıqdan sonra, biz Ali Sovetin binasını térk etdik. Ali Sovetin fövqéladé sessiyası Bakıdakı véziyyét haqqında, fövqéladé véziyyét haqqnda, komendant saatı haqqında qérar qébul etdi. Bakıda fövqéladé saatın vé komendant saatının tétbiq edilmésinin Azérbaycan xalqına, Azérbaycan dövlétiné qarşı cinayét kimi qiymétléndirdi. Azérbaycan SSR Cinayét mécéllési qanununa ésasén bu férmanın dayandırılmasını téléb etdi. SSRİ Ali Sovetindén téléb etdi ki, bu férmanı léğv etsin vé orduların Bakıdan çıxmasını témin etsin. hémçinin sessiyada bütün dünya ictimaiyyétiné Béyanat qébul edildi vé bu Béyanatda da bir çox héqiqétlér deyildi.

Daha bir mésélé héll olundu hélélik. Bu da ondan ibarétdir ki, hadiséléri dérindén tédqiq elémék, öyrénmék üçün komissiya yaradıldı. Komissiyaya Azérbaycan Xalq Cébhésinin nümayéndéléri dé daxil edildi. Sessiyanın işi késilsé dé, hélé bağlanmayıb. Deyildi ki, sessiyanın işi fasilésiz davam edécék vé ola bilér ki, bu yaxın günlérdé sessiya yenidén toplaşsın. Ancaq bézi méséléléri özümüz üçün indidén deyé bilérik. İlk növbédé onu deméliyik ki, bu cinéyétlérin ésas sébébkarı, baş ilhamçısı, téşkilatçısı Qorbaçov başda olmaqla Sovet İttifaqı Kommunist Partiyasıdır, onun réhbérliyidir, Siyasi Bürosudur. İkinci günahkarlar Azérbaycan Respublikasının réhbérléridir. Onların da haqqında héqiqétlér xalqa çatdırılacaq. Üçüncü günahkarlar isé, gélin boynumuza alaq, hamımızın bir yerdé günahımız var. Bézilérimiz azadlığa gedén yolda télésirik. Bu yolu mümkün olmayan yerdé qısaltmağa, sürétlé getméyé çalışırıq. Bézimiz demokratiyaya héddindén artıq inanırıq. héddindén artıq yumşaqlıq göstéririk. Bézilérimiz isé içimizé 
qara éllér uzanmasına, hém qıraqdan, hém dé içimizdén, él uzanmasına, müxtélif fitnéléré yol veririk. Bunlara qétiyyén yol verilmémélidir.

Birdéfélik bilméliyik ki, Azérbaycan xalqının yegané ümidi, pénahı elé Azérbaycan xalqının özüdür. Vé özümüz bütün tédbirlérimizi mésléhétlé héll etméliyik. Bu ağır günlérdé dé hamımız bir néfér kimi birléşib vahid bir mérkézin qérarlarına tabe olmalıyıq. Mén hesab edirém ki, bu mérkéz Azérbaycan Xalq Cébhésidir. Vé sizin hamınızı bu ağır günlérdé bu téşkilatın étrafında sıx birléşméyéçağırıram. Azérbaycan Xalq Cébhési adından résmi olaraq elan edirém ki, biz 7 gün matém demişik. 5-ci gün hörmétli Şeyxülislamın dediyi kimi, saat 12-dé şéhidlérimizin 7-si verilécék . hémin güné qédér Bakı şéhérindé heç bir nümayiş, mitinq, kütlévi çıxışlar keçirilmémélidir. Bu qérarın bütün mésuliyyéti séhv dé olsa, düz dé olsa, biz öz üzérimizé götürürük. hazırda Xalq Cébhésinin qérarı olmadan heç kim müstéqil şékildé bu hérékétléré yol vermémélidir. Vé biz belé hesab edirik ki, bu çıxışlara yol verén, bu çıxışları qızışdıran, sonra da aradan çıxan hér bir şéxs xalqımızın düşménidir.

Azérbaycan Ali Sovetinin dünénki qérarında göstérilir ki, orda edilén téléblér yaxın günlér érzindé yeriné yetirilmésé, sessiya növbéti iclasınad SSRİ-dén çıxmaqmésélésini müzakiré etméyé başlayacaq. Bu qéti qérara alınıbdı vé biz öz ésas méqsédimizé çatmaq uğrunda vé bu yolda mümkün olan az itki vermék naminé mütléq mütéşékkilliyimizi qorumalıyıq, mütléq bir mérkézé qulaqasmalıyıq. Égér başqa bir mérkéz varsa, gélin hamımız o mérkézé qulaq asaq. Ancaq hélélik mén yoldaşlarımla Xalq Cébhésindén başqa mérkéz görmürém. Égér varsa, gélin başqasına qulaq asaq. Égér yoxdursa, onda bizim qérarımızı résmi qérar kimi qébul eléyin.

Beşinci gün saat 12-yé qédér heç bir kütlévi çıxış olmamalıdır. O biri tédbirlér haqqında biz artıq fikrimizi xalqa çatdırmışıq vé yené dé çatdıracağıq. Bundan sonra évvélki séhvlérimizi dé düzéldécéyik, xalqla daha sıx élaqé saxlayacağıq. Öz féaliyyétimiz haqqında daha geniş mélumat verécéyik. Sizdén dé zahişimiz odur ki, siz dé bizimlé daha yaxından élaqé saxlayasınız. Bunun néticésindé méné elé gélir ki, bizim azadlığa gedén yolumuz daha uğurlu olacaq.

Mén bu gün AXC adından bu şéhidlérimizin torpağa belé bağışlanmasına défn mérasiminin bu cür mütéşékkil keçmésindé iştirak etdiyinizé göré hamınıza téşékkür eléyirém. Bu défni téşkil etmiş yoldaşlarımız var, qardaşlarımız var ki, iki gündén artıqdır bu işlé méşğuldurlar. Az qala gecélér dé burda qalıb işléyirdilér. Ağsaqqallarımıza, din xadimlérimizé,Şeyxülislam başda olmaqla, téşékkür eléyék ki, bu mérasimin yüksék şékildé keçmésindé bizé kömék elédilér. hamınızdan bir daha xahiş edirém ki, şéhidlérimizin müqéddés ruhu naminé gélécékdé bir yerdé işléméyé çalışaq. Vé elé edék ki, burada boş qalmış qébirlér var, o qébirléré égér kimsé gedécéksé, qoy Xalq Cébhésinin réhbérléri getsin. Bir néfér dé başqa oğlumuz, qézéméz, övaldımız oraya getmésin. Bunun üçün xahiş edirém sizdén, bizim sözümüz olmadan heç bir hérékét etméyin. Bütün mésuliyyéti biz öz üzérimizé götürürük. Né Moskvanı, né Bakını, né dé başqasını, ancaq özümüzü!

Xahiş edirik sizdén.

Çıxışı Nazim Hésénzadé lenté almışdır.

22 yanvar 1993-cü il.

"525-ci qézet"