"DEMOKRATİK KONQRES": BİR İL

İSA QÉMBÉR: "EHTİYATLI OLMAQ LAZIMDIR" 

-İsa béy bu yaxınlarda "Demkonqres"in bir ili tamam olur. Sizcé, demokratik müxalifét bu siyasi qurum çérçivésindé éméli birliyini formalaşdıra bilibmi?

-"Demkonqres"in yaranması birliyé daxil olan téşkilatların bir-birini yaxşı anlaması, féaliyyétlérini koordinasiya etmési üçün uğurlu néticélér verib. Eyni zamanda Azérbaycandakı siyasi prosesléré tékan verén mühüm amil olub. Bununla belé "Demkonqres"é daxil olan partiyalar artıq tam bir vahidé çevrilib desék - bu da düzgün olmaz. Çünki "Demkonqres"in ésasnamésiné, iş qaydalarına göré dé üzv olmuş siyasi téşkilatlar tam müstéqilliklérini saxlayırlar. Konsensus prinsipi ilé qérarlar qébul olunur. Bütövlükdé götürdükdé isé "Demkonqres" Azérbaycanda müxalifétdé olan vé demokratik qüvvélérin avanqardını téşkil edén téşkilatlara, habelé ölkémizé, yaşadığımız cémiyyété yalnız xeyir gétirib.

-Baş verén siyasi olaylarda dediyiniz avanqard demokratik qüvvélérin hélledici tésiri niyé açıq aydın görünmür?

-Mén bu fikirlérlé tam razılaşa bilmérém. Çünki bütün sosioloji sorğular göstérir ki, ictimaiyyét ésas siyasi qüvvé kimi méhz "Demkonqres"é daxil olan partiyalara üstünlük verir. Bunu éhalinin ovqatı da sübut edir. Ancaq burada bir nüans var. Söhbét ondan gedir ki, téşébbüsü kim boynuna götürécék. Ayrı-ayrı téşkilatlar, yoxsa ictimaiyyét? İctimaiyyét öz réğbétini müéyyénléşdirsé dé, téşébbüsü üzériné götürmék fikrindé deyil. Gözléyir ki, siyasi qurumlar sözlérini desin, indiki rejimé qarşı güclü alternativ oludqlarını göstérsinlér. Téşkilatlarda isé gözlémé éhval-ruhiyyési, ola bilsin, onunla bağlıdır ki, ictimaiyyét réyini daha déqiq ifadé etsin. Ola bilér ki, bu baxımdan indiki dövrdé tésdiq olunmuş alternativ qüvvé ortaya çıxmayıb. Tésdiq olunmaq o zaman mümkün olar ki, seçki kampaniyası başlansın vé müxtélif siyasi qurumlar öz sözlérini desinlér, méqsédlérini bir daha béyan etsinlér, yaxın méramlarını bildirsinlér, yaxud da cémiyyétdé, ölkédé elé bir ab-hava olmalıdır ki, siyasi qüvvélérin dinc yarışı tésdiq oluna bilécék müxalif qüvvéni üzé çıxarsın. Demokratik müxalifét dinc siyasi yarış aparır. Müxalifétin televiziyaya, radioya yaxın buraxılmadığı, müxalifét métbuata senzura qoyulduğu bir halda da, bugünkü imkanlar daxilindé çalışırıq ki, öz sozümüzü deyén. Seçki kampaniyası başlanarsa vé normal siyasi mübarizéyé şérait yaranarsa, onda müxalif siyasi qurumlar öz sözlérini xalqa deyécéklér.

-Yuxarıda qeyd etdiniz ki, sosioloji sorğular göstérir ki, ictimaiyyét ésas siyasi qüvvé kimi "Demkonqres"é daxil olan partiyalara üstünlük verir. Néyé göré "Demkonqres" insan hüquqlarının qorunması üçün hémin üstünlüyündén istifadé etmir?

-Évvéla, yarandığı gündén demokratik qüvvélér insan hüquqlarının qorunmasını özünün ésas méqsédlérindén biri elan edib vé konkret işlér dé görülüb. Müsavat partiyasının insan hüquqları ilé méşğul olan komissiyası var. hémin komissiyanın sédri Édalét Réhimli partiya Divanının üzvüdür. Eyni zamanda, demokratik qüvvéléré yaxın, lakin müstéqil, insan hüquqları qanunçuluğun keşiyindé dayanan qurum yaranıb. Vé hémin qurumun müxtélif yönlü bölméléri var. hüquqi, iqtisadi mésélélérdén tutmuş méişét mésélélériné qédér bütün sahélérdé véténdaşların hüquqlarının qorunması ilé méşğuldur vé onlara müraciét edénléré dé imkan daxilindé kömék etméyé çalışır.

-4 iyun hadiséléri ilé bağlı méhkémé prosesindé işin yenidén ibtidai istintaqa qaytarılmasını bir çox siyasi dairélér müxalifétin qélébési adlandırır. Siz bu fikirlé razısınızmı?

-hér bir hadisénin sonunu mütléq qélébé, méğlubiyyét kimi qiymétléndirméyé, méncé, ehtiyac yoxdur. Méhkéménin bu cür sonluğuna qiymét verméyé mécburuqsa, mén bunu "heç-heçé" adlandırardım. Lap déqiqi bizim siyasétçilérin birinin dediyi kimi: "Demokratik qüvvélér işin ibtidai istintaqa qaytarılmasıyla özgé meydançasında heç-heçéyé nail olublar..."

-Bununla belé, demokratik qüvvélér yené dé öz meydnçalarına siyasi proseslérdé sérbést manevr etmék imkanlarından méhrum edilmiş şékildé dönürlér.

-hélé méhkémé işiné başlamamış demişdim ki, méhkéménin gedişi vé sonluğu Azérbaycandan ötrü müéyyénedici bir hadiséyé çevrilécék.
Azérbaycanın ictimai fikrini, demokratik qüvvélérin mövqeyini vé beynélxalq ictimai réyi nézéré almağa mécburdurlar. Bu baxımdan biz bunu "heç-heçé" kimi qiymétléndiririk. Vé tébii ki, mübarizé davam edir. Sadécé mécburuq ki, mübarizémizi dé çox ehtiyatlı formalarda aparaq.

-Yarandığı bir ildé "Demokratik Konqres" hansı uğurlar qazanıb, hansı séhvléré yol verib?

-"Demkonqres"in uğurlarının iki céhétini yuxarıda qeyd etdim. Başqa uğurlar barésindé geniş danışmağa géldikdé, ilk növbédé iqtidarın É.Elçibéy hakimiyyétinin xarici siyasét kursuna qayıtmağa mécbur edilmésini göstéré bilérém. Yadınızdadırsa, biz "Bişkék" protokolunun résmi dövlét sénédi séviyyésindé imzalanmasının qarşısını aldıq vé sonrakı mérhélélérdé hakimiyyétin hémin yöndé irélilémésiné yol vermédik. Néticé isé o oldu ki, Erménistanla Azérbaycan arasındakı münaqişénin beynélxalq sülhméramlı téşkilatların prinsipléri zéminindé héll edilmési prosesi gücléndi. Yaxın günlérdé BMT-nin baş katibi B.Qalinin bir çıxışının métni ilé tanış olurdum, orada bir cümlé oxudum ki, BMT sülh yaratmaq sahésindé müxtélif regionlarda müxtélif téşkilatlarla émékdaşlıq edir. Vé ardınca da misallar gétirirdi. Göstérirdi ki, biz Gürcüstanda MDB ilé Azérbaycanda isé ATÉT-lé émékdaşlıq edirik. Bu cümlénin özü Azérbaycan cémiyyétinin uğurunu göstérir vé hémin uğurun éldé edilmésindé dé "Demkonqres"in rolu danılmazdır.

"Azadlıq" qézeti, İbrahim İbrahimli, 11 fevral 1995-ci il