İsa Qémbér köhné vé yeni suallar qarşısında

-İqtidarla müxalifétin münasibétlérindé müéyyén qısqanclığın olması heç kimdén ötrü tééccüblü deyil, xüsusén téréflérdén birinin hér hansı uğuru dövründé. İsa béy indiki iqtidarın hansı uğurunu qısqanıb?

-Siyasétdé qısqanclıq, méncé, yersizdir. Ona göré dé iqtidarın heç bir uğurunu qısqanmıram. Égér bu uğur Azérbaycanın ménafeyi zéminédirsé, mén dé buna sevinirém. Yox, égér iqtidarın uğuru dövlétin, xalqın ménafeyiné ziyan vurmaq hesabına éldé edilirsé bu barédé narahatlığımı, mülahizélérimi bildirméyé çalışıram. Siyasi qüvvélérin arasında qısqanclığın yox, réqabétin olması labüd vé cémiyyétin inkişafı üçün zéruri bir haldır. Siyasi qüvvélérin bir-birinin féaliyyétini müşahidé edir vé araşdırır, uğursuzluğa gétirén séhvléri tékrar etméméyé, uğura aparan üsulları öz féaliyyétindé tétbiq etméyé çalışır. İndiki iqtidarın féaliyyétindé tétbiq etméyé çalışır. İndiki iqtidarın féaliyyétindé méqsédyönülük, hédéflérin ardıcıllığının müéyyénléşdirilmési taktikası, résmi vé qeyri-résmi tébliğatın téşkili diqqété laqiydir.

-Totalitar yönümlü müstéqil Azérbaycan demokrat kimi tanınmış İsa Qémbéri qıcıqlandırmır? O cür yönümlü partiyalarla émékdaşlığa necé baxırsınız?

-Müstéqil Azérbaycan vé demokratik cémiyyét quruculuğu bir-biri ilé ziddiyyét téşkil etmir. Éksiné, bu proseslér bir-birini tamamlayır, şértléndirir vé gücléndirir. Buna göré dé dediyiniz yönlü partiyalarla Müstéqil Azérbaycan uğrunda mübarizédé émékdaşlıq mümkündür, demokratik cémiyyét uğrunda mübarizédé isé réqabét labüddür.

-İndiki iqtidarın Azérbaycanı MDB-yé yoşmağına münasibétiniz déyişméyib ki, Bu addımın iqtisadi faydası yetér qédér aldanışlı sayılsa da şimal qonşumuzla diq tapmaq ménasında müéyyén faydası danélmaz görünmürmü?

-Yox, munasibétim déyişméyib. hélé payızda mén öz fikrimi bildirmişdim ki, MDB-yé qoşulmaq Azérbaycana xeyir verméyécék, ancaq çox ciddi ziyan vura bilér - ilk növbédé müstéqillik mésélésindé.Müharibé mésélésiné aid onu da demişdim ki, MDB-yé qoşulmaq én yaxşı halda keçmiş DQMV étrafında işğal edilmiş érazilérimizin geri qaytarılmasına imkan yarada bilér. O ki qaldı şimal qonşumuzla dil tapmaq zérurétiné, méncé bunu MDB yox, ikitéréfli münasibétlér çérçivésindé etmék mümkündür. Azérbaycanın MDB-yé qoşulması reallıqdır vé bu reallıq çérçivésindé faydalanmağa çalışmaq lazımdır. Méncé, h.Éliyevbunu etméyé çalışır.

-İqtidarın ayrı-ayrı nümayéndéléri Sizi dé, yumşaq desék, potensial téxribatçı kimi görürlér. Yéqin ki, "Müxalifét" qézetindéki mélum tébrikiniz, elécé dé ordu quruculuğundakı uğurlara (én azı) susqun münasibétiniz, hémçinin iqtidarın ünvanına söylénén métbu fikirlériniz bunlara ésas verir...

-Biz méséléni aylınlaşdıraq: Siz "ordu quruculuğunda uğurlara susqun münasibét deyéndé néyi nézérdé tutursunuz? hém münasibétlérimiz, hém dé Müsavatın qérar vé béyanatlarında défélérlé bildirilib ki, dövlét ménafeyiné toxunan mésélélérdé, müharibé mésélésindé biz müxalifét deyilik vé hér cür émékdaşlığa hazırıq. Son métbuat konfransımızda (21 dekabr) ordu quruculuğunda hiss olunan iréliléyişi vé Beyléqanda erméni hücumlarının qarşısının alınmasını yüksék qiymétléndirdik vé bu mövqe bir çox qézetlérdé işıqlandırıldı. hétta iqtidara yaxın qézetlérdén biri dé bu métbuat konfransından bir yazı verdi. Sonrakı görüşlérdé Azérbaycan ordusunun müéyyén uğurları bizi çox sevindirdi. Çünki isténilén dövrdé vé isténilén ölkédé real hakimiyyét varsa, uğur da uğursuzluq da ilk növbédé onundur. Uğura göré térif dé, uğursuzluğa göré mésuliyyét dé hakimiyyétindir. Yené "susqunluq" ifadésiné qayıdaq. Bizi televiziyaya buraxmırlar.
Biz öz mövqeyimizi, mülahizélérimizi harada bildirék?!
Mén heç bu müsahibénin dé işıq ucu görécéyiné émin deyilém.

-20 yanvar faciésiné hém dé siyasi qiyméğ verilméyib. Vé orada bir sért sual da qoyuldu: niyé AXC hakimiyyéti dövründé MM Mütéllibovun vé başqa maraqlı adamların tizyiqi olmadığı bir vaxtda mu méséléyé yenidén baxmadı? Sual? Sözsuz, hém dé Sizé ünvalanıb. Cavabınız varmı bu suala?

- Faciéni téhqiq etmék üçün yaradılan parlament komissiyanın iki illik féaliyyéti tééssüf ki, dişsiz yekun réyi ilé néticéléndi. Komissiyanın ayrı-ayrı üzvlérinin vé xüsusén komissiyanın işçi qruplarında çalışan bir çox fédakar véténdaşların éméyini qeyd etméklé yanaşı, bu uğursuzluğu da etiraf etmék lazımdır. Méhz buna göré 1992-ci il 19 yanvarda komissiyanın yekun réyi müzakiré olunarkén Milli Şuranın bir sıra üzvléri, o cümlédén béndéniz, réyin müsbét qiymétléndirilmésiné etiraz etdik, qérar layihésiné müéyyén tékliflér verdik. Lakin ümumi sésvermédé azlıqda qaldıq.
1992-ci ilin ortasında hakimiyyét dé déyişéndén sonra bir neçé défé bu méséléyé qayıtdıq, hüquq-mühafizé orqanlarına, prokurorluğa müvafiq tapşırıqlar verildi. Bu güné qédér bir néticé éldé olunmayıb. Niyé? Élbétté, prokurorluğu lénglikdé vé işé can yandırmamaqda ittiham etmék olar. Ancaq ésas sébéb başqa idi. Yanvar faciési ilé bağlı cinayét işinin 69-cu cildi Moskvada yerléşén prokurorluq orqanlarında qalmaqda davam edir. Azérbaycan prokurorunun, ménim vé É.Elçibéyin müvafiq olaraq Rusiya prokurorluğuna, parlamentiné vé prezidentiné défélérlé müraciétiné baxmayaraq, bu cildlér Bakıya qaytarılmayıb. Béhané Azérbaycan - Rusiya arasında hüquqi müqavilénin olmaması idi. Belé bir müqaviléni bağladıq. Milli Méclis onu ratifikasiya etdi. Lakin Rusiya parlamenti bu méséléyé hélé dé baxmayıb. Buna göré dé né cinayét işinin cildléri, né dé bu cinéyétlérdé éli olduğu güman edilén şéxslér Azérbaycana qaytarılmayıb. Eşitdiyimé göré, indiki iqtidarın da bu sahédé müéyyén addımları uğursuzluqla néticélénib. Qısaca belé. Lazım gélsé, bir çox başqa métlébléri dé açıqlamaq mümkündür.

-Siz partiyanızı qurucu (konstruktiv) mövqedé dayanan bir siyasi qurum kimi qiymétléndirirsiniz. O cür mövqe güclü tébliğat aparatı téléb edir. İfrat radikallıqdan ifrat firqéçilikdén çékinén bir-iki héftélik néşri saxlamağa imkanınız varmı? Ümumén partiyanızın maddi imkanları ciddi siyasi mübarizéyé şérait yaradırmı?

-Kasıblıqla féxr etméyé déyméz. Amma qeyd etméliyém ki, maddi imkanlarımız çox méhduddur. "Yeni Müsavat"ın néşr edilmésinin béhanélérindén biri qézetin néşriyyata borclu olmasıdır. Başqa idaré vé müéssisélérdé olduğu kimi, Müsavat partiyası qérargahının émékdaşlarına da vaxtlı-vaxtında maaşlarını veré bilmirik. Ancaq hamı necé, biz dé elé. Birtéhér dolanırıq vé gélécéyé inanırıq.

15 yanvar 1994, "Azadlıq" qézeti