ZAMANIN TÉLÉBİYLÉ
Şimali Azérbaycan Demokratik Partiyası

ŞADP-nin tésis komitésinin üzvü İsa QÉMBÉROVLA müsahibé

Müxbir: İsa béy, Şimali Azérbaycan Demokratik Partiyası hansı zérurétdén meydana gélir?

İ.Q.: ŞADP-nin yaranmasını zérurété çevirén ésas sébéblérdén bir neçésini qeyd edim.

Birincisi - indi Azérbaycan xalqı dövlét müstéqilliyi uğrunda şüurlu mübarizé dövrüné qédém qoyur vé biz öz baxışlarımızı tébliğ etmék, gélécékdé onların bérqérar olması uğrunda mübarizé aparmaq üçün partiya formasından istifadé etméyi méqsédéuyğun sayırıq.

Prinsip etibarilé biz başa düşürük ki, azad demokratik cémiyyét, dövlét yalnız çoxpartiyalılıq şéraitindé mümkündür. Azérbaycanda demokratiyanın inkişafını partiyalaşma prosesindén kénarda tésévvür etmirik.

İkincisi - ŞADP-ni tésis edénlérin Azérbaycanın gélécéyiné aid, onun siyasi-iqtisadi quruluşuna aid müéyyén baxışları var (o cümlédén, insanın azadlığının hér şeydén üstün tutulması, azad véténdaş cémiyyétini bérqérar olması, azad bazar iqtisadiyyatı, dövlétin cémiyyét héyatına müdaxilésinin minimuma endirilmési vé s.)

Üçüncüsü - bu dövrdé xalqın bütün qüvvélérini, intellektual potensialını séférbérliyé almaq, hélledici éhémiyyété malikdir. Partiyalaşma prosesiné müqavimét isé Azérbaycan Xalq Cébhésinin süni surétdé parçalanmasına xidmét edir. Yeni yaranan, bézén hétta süni üsullarla téşkil edilén partiyalar, ictimai-siyasi qurumlar özlérini AXC-dén técrid edirlér vé bununla da xalq hérékatını zéiflédirlér. Biz isé sübut etmék istéyirik ki, AXC sıralarında qalmaqal hér hansı bir partiyanın üzvü olmaq ziddiyyét téşkil etmir.

Yaxın gélécékdé AXC-nin partiyaların, müxtélif téşkilat vé qurumların ittifaqına çevrilmési AXC-nin tékamül prosesinin çox mümkün variantlarından biridir. ŞADP yaratmaqla biz hémin prosesin normal getmésiné nail olmaq ézmindéyik.

hazırda mövcud partiyaların béziléri AXC-ni késkin ténqid edirlér. Biz ténqidin demokratik cémiyyétin inkişafında rolunu inkar etmirik. Lakin AXC-nin ténqidi çox hallarda qérézli, zérérli yön alır. Néticédé isé görün né alınır; ésassız, qérézli ittihamlar hém xalq hérékatının, hém dé daha artıq dérécédé hémin partiyaların özlérinin nüfuzdan düşmésiné gétirib çıxarır...

M. - Sağdan, soldan, yuxarıdan vé aşağıdan çox késkin ténqidléré AXC tutarlı cavab verméyé télésmir. Belé tésévvür yarana bilér ki, AXC ésassız ittihamlarla razılaşır.

İ.Q. - AXC ilé hémin partiyaların nüfuz dairéléri, necé deyérlér, çéki dérécéléri çox müxtélif olduğundan AXC-nin késkin mövqeyi onların nüfuzuna sarsıdıcı tésir göstéré bilér. Biz isé, artıq qeyd etdiyimiz kimi, çoxpartiyalılığa téréfdarıq. Buna göré dé ŞADP hémin partiyalarla diskussiya apararaq bütün siyasi qüvvélérin hémréyliyiné, AXC étrafında birliyiné çalışacaqdır.

Azérbaycan parlamentiné seçki kampaniyası éréfésindé Azérbaycan demokratik qüvvélérinin parçalanması téhlükési var. Demokratik téşkilatlar öz aralarında réqabét aparmaqla seçki kampaniyasında partiya-dövlét aparatı ilé réqabéti zéiflédé bilérlér.

Zénnimizcé, bütün demokratik qüvvélér bu seçki kampaniyasında vahid blokda, vahid platformada birléşérék iştirak etmélidirlér. Başqa sözlé desék, bu gün bütün demokratik qüvvélérin AXC étrafında birléşmési Azérbaycanın gélécék taleyi ilé bağlı mésélédir.

M.: - Şübhésiz, xalq hérékatına yeni qüvvélérin qoşulması da xüsusi éhémiyyété malikdir.

İ.Q. - Elé ŞADP-nin yaranmasını zérurété çevirén amillérdén biri dé xalq hérékatına yeni qüvvélér célb etmékdir.

Mélumdur ki, 20 yanvar Bakı hadisésindén sonra cémiyyétdé güclü silkélénmé getdi. Bir çoxları bu hédisélérdén sonra özlérinin qéti mövqelérini müéyénléşdiriblér. Müéyyén sébébléré göré hémin adamlar cébhénin strukturlarına daxil ola bilmirlér. Onlar ŞADP-yé üzv olmaqla xalq hérékatına féal qoşulmaq imkanı éldé edé bilérlér.

M.: - İsa béy, güman etmék olar ki, keçmiş Sov.İKP üzvléri ŞADP-nin meydana gélmésiné bigané qalmayacaqlar. Onlar istésélér ŞADP-yé üzv ola bilécéklérmi?

İ.Q. - Mélumdur ki, SSRİ-dé onilliklér boyu totalitarizm şéraitindé héyatın isténilén sahésindé konkret féaliyyét göstérmék, öz potensialını reallaşdırmaq istéyén adamlar Sov İKP üzvü olmaq mécburiyyéti qarşısında qalıblar. Bir çoxları sadécé cémiyyétdé normal mövqe tutmaq naminé, béziléri vézifé vé ménséb naminé kommunist olublar. Bu gün Sov İKP öz sıralarında én müxtélif ictimai siyasi vé iqtisadi baxışlara malik olan adamları "birléşdirir". Azérbaycan ziyalılarının vé maddi istehsal sahésindé çalışanların éhémiyyétli bir hissésinin Sov.İKP üzvü olduğunu nézéré alsaq, nüfuzdan düşmüş Sov.İKP-nın tékhakimiyyétliliyi şéraitindén çoxpartiyalı sistemé keçid zamanı bu adamların potensialından imtina etmék méqsédéuyğun olmazdı.

ŞADP-yé qébul tam férdi qaydada, bir neçé néférin zémanéti ilé, daxil olmaq istéyénin nizamnaméyé münasibét açıq bilinméklé aparılacaqdır. Yegané méhdudiyyét isé odur ki, başqa partiyanın üzvü ŞADP üzvü ola bilméz.

M,: - İsa béy, zénnimcé, tam aşkarlıq naminé belé bir sual da yeriné düşérdi: AXC réhbérliyindé bir sual da yeriné düşérdi: AXC réhbérliyindé ŞADP ideyasını qébul etméyénlér varmı? Varsa, onlar öz mövqelérini necé ésaslandırırlar?

İ.Q. - AXC réhbérliyindé partiyalaşma mésélési défélérlé müzakiré edilib vé iki prinsip hamı téréfindén qébul edilib. Birinci prinsip: Azérbaycanda vé AXC-dé partiyalaşma prosesi labüd vé zéruridir. İkinci prinsip ondan ibarétdir ki, bu proses xalq hérékatının vé AXC-nin bütövlüyüné xélél gétirmémélidir.

ŞADP ideyasına münasibétdé ikinci prinsiplé élaqédar narahatlığın olması da tébiidir. Lakin, narahatçılıq üçün ésas yoxdur, hér şeydén évvél ona göré ki, ŞADP tésisçiléri AXC üçün bilavasité mésuliyyét daşıyan vé öz mésuliyyétini dérk edén şéxslérdir. Méncé, AXC yarananda onun proqram méqsédlérindén başqa üç ésas vézifési vardı:Birinci vézifé Azérbaycanda cémiyyétin, geniş kütlélérin siyasi féaliyyété, demokratik prosesléré célb edilmési idi. İkinci vézifé qonşu respublikanın técavüzkarlıq planları ilé üzléşmiş Azérbaycanın érazi bütövlüyünü vé éhalisinin téhlükésizliyinin témin edilmési, üçüncü vézifé isé Azérbaycanda demokratik prosesin vé müstéqilliyé doğru inkişaf prosesinin dönmézliyini témin etmék idi.

Birinci vézifé demék olar ki, yeriné yetirilmişdir. İkinci vé üçüncü vézifélér isé héll edilmémiş qalır. Né qédér ki, qalır, AXC-nin mövcudluğu zéruridir. Ayrı-ayrılıqda heç bir partiyanın, heç bir siyasi qüvvénin hémin véziféléri héll etméyé gücü çatmaz. hémin véziféléri yalnız AXC yeriné yetiré bilér. ŞADP-nin dé birinci dérécéli vézifési AXC-nin bütövlüyünün qorunması şértilé partiyalaşma prosesinin sağlam gedişiné témin elémékdir.

M.: - Sizcé, ŞADP-nin formalaşması prosesi né qédér çékécékdir?

İ.Q.: - Şübhésiz ki, bu, xalqın ŞADP-nin proqram méqsédlériné münasibétindén vé tésis komitésinin féallığından asılıdır. Proqram sénédléri hazırlanandan sonra ŞADP-yé üzvlér qébulu prosesi başlayacaq. Bu zaman bütün diqqét keyfiyyété verilécék. Zénnimcé, bu ilin axırına kimi ŞADP formalaşacaq vé siyasi qüvvéyé çevrilécék. Onda tésis konfransı, yaxud qurultayı keçirilécék.

Güman edirém ki, yaxın vaxtlarda ŞADP-nin öz métbuat orqanı olacaq, onun qurulma prosesi, ésas méqsédléri, véziféléri étraflı şérh edilécékdir.

M.: - Müsahibéyé göré sağ olun! Sizé uğurlar diléyirik.

"Azadlıq" qézeti, 13 iyul 1990, Azér