Ébülféz béy ömrünü Azérbaycanın azadlığına hésr edib

Müsahibimiz millét vékili İsa Qémbérovdur

- Siz AXC Ali Méclisinin sessiyasında AXC sédri Ébülféz Elçibéy prezidentliyé namizéd göstérilsé, onun prezident seçilécéyiné émin olduğunuzu bildirdiniz. Bu éminliyi yaradan ésaslar nédén ibarétdir?

- Évvéla, né qeyd edim ki, mén dé seçkinin éleyhiné olmuşam, müharibé edén dövlétlérdé seçki keçirilmésinin ménasızlığını söylémişém. Lakin faktiki seçki haqqında qérar qébul edilib.

Éminliyimin néyé ésaslandığından söhbét gedéndé birinci seçkinin téşkilindén danışılmalıdır. aydın mésélédir ki, totalitar sistemdé birdén-biré tam demokratik seçki keçirilé bilméz. Biz né qédér çalışsaq da, bu seçki dé tam demokratik seçki olmayacaq. Hémişé hakimiyyétin totalitar qüvvélérdén demokratik qüvvéléré keçmésinin birinci mérhélésindé seçkilér yarımtotalitar, yarımdemokratik, yarımzorakı şékildé keçir. Bu seçki dé yéqin ki, elé olacaq. Ancaq hér halda minimum qayda-qanun yaratmaq mümkündür vé lazımdır. Keçén parlament seçkilérini, referendumu vé prezident seçkilérini héyata keçirén komissiyaya bütövlükdé inanmaq olmaz. O adamların hamısı seçkilérdén uzaqlaşmalıdır. Komissiyaların térkibinin yeniléşdirilmési, cémiyyétdéki siyasi qüvvélérin nisbétiné uyğun yenidén qurulması seçkilérdé az-çox édalétli néticé éldé olunmasına imkan yaradacaq.

İkincisi, AXC-nin nüfuzu cémiyyétdé yüksékdir, heç bir siyasi téşkilat, heç bir dövlét qurumu, heç bir cémiyyét bu sahédé AXC ilé réqabété giré bilméz. Ayrı-ayrı liderlérin reytinqi hélélik tam müéyyén deyil, son sosial sorğulara göré tééssüf ki, Azérbaycanda heç bir siyasi liderin héddén artıq yüksék reytinqi yoxdur.

Açıq deméliyik ki, biz indiki qédér cébhénin sédrinin xalqa tanıdılması üçün heç bir iş görmémişik. Xalq Ébülféz béyi AXC-nin sédri kimi, bir neçé televiziya çıxışlarından vé méqalélérindén tanıyır. Méné elé gélir ki, Ébülféz béyin şéxsi keyfiyyétléri onu prezident kimi görméyé tam ésas verir. Évvéla, Ébülféz béy yüksék séviyyéli mütéxéssisdir, tarixi, félséféni, médéniyyéti, xüsusén Şérq dünyasını gözél bilén yüksék séviyyéli bir alimdir. Ébülféz Elçibéy xalqın dérdi ilé, qayğısıyla yaşayan bir adamdır, génclik illérindén mübarizé meydanına atılıbdır. Bu mübarizédé hémişé mövqeyi eyni olubdur: xalqın ménafeyi, millétin ménafeyi, Azérbaycanın müstéqilliyi, Azérbaycan xalqının xoşbéxtliyi. Bu da xalqa kifayét qédér çatdırılmayıb, xalq Ébülféz béyin bu féaliyyétindén, mübarizésindén kifayét qédér xébérdar deyil. Daha sonra son 4-5 illik mübarizédé Ébülféz béy hémişé lider olub. Bu mübarizédé iştirak edén hér bir şéxs kimi Ébülféz béyin dé siyasi técrübésinin héddén artıq artmasına, siyasi xadim kimi, dövlét xadimi kimi yetişmésiné kömék edib. Artıq Elçibéy dövléti idaré etmék séviyyésiné qédér yüksélib.

Ménim Ébülféz béyin prezident seçilécéyiné vé bu namizédliyin yegané çıxış yolu olduğuna inamım bir dé onunla bağlıdır ki, Ébülféz béyi, sadécé olaraq, yalnız milli-demokratik hérékatımızın lideri kimi téqdim etmirik, Ébülféz béyi xalqın ağsaqqalı kimi téqdim edirik. Doğrudan da, néinki yalnız müxalifétdé, bütövlükdé cémiyyétdéki qüvvélér arasında bir ténasüb yarada bilén, xalqın ménafeyiné uyğun bir iş görmék istéyén, bütün sağlam qüvvéléri birléşdirméyé qadir olan yegané şéxsiyyét kimi mén Ébülféz béyi görürém. Bu da ménim üçün én éhémiyyétli amildir. Çünki digér liderlér dé, prezidentliyé namizédliyi iréli sürülmési ehtimal olunan şéxslérin hamısı müxtélif téşkilatların, müxtélif tébéqélérin, bézénsé müxtélif klanların ménafeyini témsil edé bilér. Méné elé gélir ki, xalqın ménafeyini témsil etmék baxımından Ébülféz béy prezidentliyé én uğurlu namizéddir. Bütün bu deyilénléri nézéré almaq şértilé, Ébülféz béyin güclü seçki komandasını yaradıb, bu komandanı yaradıb, bu komandanın çox gérgin féaliyyét göstérmési ilé AXC-nin seçkilérdé qélébésiné inanıram.

- Égér aydın olsa ki, seçkilérin demokratik keçirilmésiné zémin yoxdur vé AXC-nin seçkilérin demokratik keçirilécéyini témin etméyé iqtidarı çatmır vé AXC-dén başqa müxalifétdé olan digér qüvvélérin, tutaq ki, Etibar béyin namizédliyi verilérsé, AXC seçkilérin aktiv vé ya passiv boykotu ilé méşğul olacaqmı?

- Sözsüz ki, yuxarıda dediyimiz minimal qayda-qanun yaradılmazsa, AXC seçkilérin baş tutmaması üçün, téxiré salınması, vaxtın uzadılması üçün müéyyén tédbirlér hazırlayacaq vé héyata keçirécék. Sözsüz ki, bu tédbirlér siyasi tédbirlér olacaq. Hakimiyyétdé olanlar da, prezidentlik iddiasında olanlar da hamısı başa düşmélidir ki, respublikada ésas müxalifét qüvvési olan AXC-nin siyasi sözü héddindén artıq çox şeyi müéyyénléşdirécék. AXC-nin hétta zéif vaxtlarında da bizim parlamenté, Ayaz Mütéllibova münasibétimiz dünyada Azérbaycan hökumétiné müéyyén bir inamsızlıq yaratmışdır. Bir çox dövlét xadimléri, siyasi xadimlér, hétta işgüzar dairélérin nümayéndéléri Azérbaycanla élaqé yaradarkén müéyyén bir narahatlıqlarını ifadé edirdilér ki, biz bu adamlarla iş qururuqsu, bu işin sonu olacaq, yoxsa yox? Vé bu suala müsbét cavabı heç dé hémişé tapa bilmirdilér. İndiki şéraitdé isé AXC-nin razılıq vermédiyi, saxta hesab etdiyi seçkilérdé seçilén prezidentin heç bir real nüfuzu olmayacaq, yaxın vé uzaq ölkélérdé dé prezident kimi qébul olunmayacaq.

- Müxalifétin vahid platformadan çıxış etmék imkanlarını né cür qiymétléndirirsiniz, bu istiqamétdé danışıqlar gedirmi? Belé bir fikir var ki, müxalif qüvvélér seçkilérdé béri başdan razılığa gélib vahid platformada çıxış edé bilmésélér, seçki kampaniyası sürét götüréndén sonra razılığa gélmék daha çétin olacaq.

- Sözsüz ki, müxalifét qüvvéléri arasında danışıqlar getmélidir. Hélélik danışıqlar ilkin mérhélédédir. Yaxşı olardı ki, müxalifétin vahid namizédi olsun vé hakimiyyété gélén prezidentin müxalifét qurumlarının hamısının témsil olunduğu dövlét qurumunu yaradacağına évvélcédén téminat olsun. Prinsip etibarilé bu mümkündür. Sözsüz ki, AXC prezidentliyé öz namizédini gétirérsé, bu, o demék deyil ki, hakimiyyétdé yalnız AXC-nin nümayéndéléri olacaq. Bütün siyasi qüvvélérin, partiyaların, téşkilatların nümayéndéléri hakimiyyétdé olacaq. Néinki müxalifét qüvvéléri, hétta bu güné qédér bizimlé éks mövqedé dayanan mütéxéssislérin, yüksék séviyyéli aparat işçilérinin qüvvésindén istifadé olunacaq.

Söhbéti yazdı: É.Abdal

"Müxalifét" qézeti, 7 aprel 1992-ci il, N 26 (37)