Bakı-Ceyhan neft boru kémérinin keçdiyi érazidlérdén éhali köçürülécék

Bununla bağlı plan noyabrın ortalarında açıqlanacaq

Azerbaycanın qeyri-hökumet teşkilatları Bakı-Tiflis-Ceyhan esas ixrac boru kemerinin tikintisi ve onun ehalinin sosial-iqtisadi durumuna tesiri ile bağlı aparılan müzakirelerde feal iştirak etmelidir. Bu fikri öten gün Azerbaycan QHT Forumunun “Avropa” hotelinde teşkil etdiyi “Bakı-Tiflis-Ceyhan neft kemerinin nüfuz ve inkişaf baxımından Azerbaycan üçün ehemiyyeti” mövzulu Deyirmi Masada forumun rehberi Azay Quliyev vurğuladı. BTC-ni Azerbaycanın neft strategiyasının en esas terkib hissesi adlandıran A.Quliyev böyük regional ehemiyyete malik kemerin her bir ölke vetendaşının heyatında mühüm rol oynadığını bildirdi. Mehz bu sebebden de forum rehberinin fikrince, ölke ictimaiyyeti, xüsusile QHT-ler kemerin sosial-iqtisadi, hemçinin ekoloji tesirine dair ictimai müzakirelerde yaxından iştirakçı olmalıdır.

Tedbirde BTC-nin operatoru olan bp şirketinin sosial ve ekoloji meseleler üzre meneceri Fil Midlton “BTC-nin sosial semeresi ve onun Azerbaycanın inkişafına tesiri” mövzusunda meruze ile çıxış etdi. Gündelik ötürücülük gücü 1 milyon barel olan kemerin Azerbaycanın 12 rayonundan keçeceyini deyen F.Midlton 442 km-lik bu hissenin 15 aya tikileceyini bildirdi. Daha sonra BTC-nin etraf mühite ve sosial saheye tesirinin öyrenilmesi prosesi barede melumat veren cenab Midlton bu işe 2 il vaxt serf olunduğunu vurğuladı. Bu müddet erzinde kemerboyu rayonlarda sosial-iqtisadi veziyyet yaxından öyrenilib, yerlerde BTC ile bağlı müzakireler teşkil olunub. İyunun evvellerinde ictimaiyyete açıqlanan “Etraf Mühite ve Sosial Saheye Tesirin Qiymetlendirilmesi Senedi”nin artıq tamamlandığını bildiren menecer bu işde yerli QHT-lerin de yaxından iştirak etdiklerini qeyd etdi. Sened üzerinde işleyerken şirket terefinden kemer keçen erazilerde torpaqların alınması ile meşğul olan xüsusi işçi qruplar yaradılıb. İşçi qrupların fealiyyeti sahesinde kemerin tikintisi ve istifadesi zamanı bilavasite tesire meruz qalacaq torpaq saheleri ve onun sahibleri müeyyenleşdirilib. F.Midltonun sözlerine göre, kemer tikilerken inşaat erazilerinde yaşayan insanlar müveqqeti olaraq başqa yerlere köçürülecekler. Bu zaman onlara kompensasiya ödenecek. Bu mesele ile bağlı şirketin hazırladığı tedbirler planı noyabrın ortalarında ictimaiyyete teqdim olunacaq. Kemerin tikintisi zamanı Azerbaycanın 131 kendinde 4 min nefer tesire meruz qalacaq. Kemerin keçdiyi erazilerde 1970 hektar torpaq sahesi 40 illiyine icareye götürülecek. 220 hektar sahe bilavasite kemerin tikintisi üçün zeruri olan obyektlerin inşası meqsedile icareye götürülecek. 26 hektar sahe ise yerüstü qurğuların tikintisi üçün birdefelik olaraq alınacaq (bunlar belediyye mülkiyyetinde olan torpaqlardır).

F.Midlton onu da bildirdi ki, BTC-nin keçdiyi erazilerde sosial-iqtisadi veziyyeti yaxşılaşdırmaq üçün 2005-ci iledek xüsusi Sosial Sermayeler Proqramı (SSP) heyata keçirilecek. Bu proqram çerçivesinde 5 milyon dollar vesaitin xerclenmesi nezerde tutulub. Onu da qeyd edek ki, bele proqramlar kemer keçen diger ölkelerde de reallaşdırılacaq. F.Midltonun sözlerine göre, SSP üzre investisiyaların ayrılması QHT-lerin teklifleri esasında heyata keçirilecek. Bunun üçün noyabrın ortalarında QHT-lere müraciet ünvanlanacaq. Bundan iki hefte sonra ise QHT-lerle xüsusi görüş keçirilecek. Menecer onu da bildirdi ki, artıq investisiyalar yöneldilecek sahelerin bezileri müeyyenleşdirilib. Bunlar meşğulluq, kend teserrüfatının, iqtisadiyyatın ve rayonlarda icmanın inkişafı ve diger sahelerdir.

Sahibkarlığın ve Bazar İqtisadiyyatının İnkişafına Yardım Fondunun prezidenti Sabit Bağırov “BTC-nin region üçün iqtisadi ve siyasi ehemiyyeti” mövzusunda meruze ile çıxış etdi. QHT-lerin BTC ile bağlı müzakirelere gec qoşulduqlarını deyen S.Bağırov artıq xaricde 2 QHT koalisiyasının kemerin eleyhine fealiyyete başladığını bildirdi. Daha sonra fond rehberi yaxın illerde neft layihelerinden Azerbaycanın elde edeceyi gelirler, kemerin iqtisadi ve siyasi ehemiyyeti barede fikirlerini iştirakçılarla bölüşdü.

Meruzelerden sonra QHT ve Azerbaycanda fealiyyet gösteren neft şirketlerinin temsilçileri onlar etrafında müzakireler apardılar.

Dünya SAKİT