Azerbaycanda insan inkişafına dair hesabat teqdim edildi

Hesabata göré ölkédé qaçqın vé köçkünlérin sayı 779 min néférdir

Noyabrın 27-dé “Avropa” mehmanxanasında Birleşmiş Milletler Teşkilatının İnkişaf Proqramı (BMT İP) 2002-ci il üzre Azerbaycanda İnsan İnkişafı Hesabatını teqdim etdi. Toplantıya BMT-nin rezident elaqelendiricisi, BMT İP-in nümayendesi cenab Marko Borsotti ve iqtisadi inkişaf naziri Ferhad Eliyev sedrlik edirler. Melumat üçün deyek ki, İnsan İnkişafı Konsepsiyası 1990-cı ilde Birleşmiş Milletler Teşkilatı terefinden ireli sürülüb. Hemin ilden başlayaraq BMT İP illik qlobal ve milli İnsan İnkişafı Hesabatlarını (İİH) neşr etdirir. Bu hesabatlar her bir ölkede insan inkişafını müeyyen eden İnsan İnkişafı İndeksine (İİİ) esasen ölkelerin reytinqini müeyyenleşdirir. Çıxışçılar önce ölkede insan inkişafının veziyyeti mövzusuna toxundular. Hesabat barede verilen melumatda bildirildi ki, ölkede geden insan inkişafı prosesi iki dövre bölüne biler. Bele ki, 1991-ci ilden 1995-ci ile qeder İnsan İnkişafı İndeksi azalıb. 1993-1994-cü illerde iqtisadi ve sosial inkişaf istiqametinde görülmüş tedbirler bu tendensiyanın qarşısını almağa imkan yaradıb. 1995-ci ilde Azerbaycanın İİİ dünya göstericilerinden 1,8 faiz, 1999-cü ilde ise bu indeks orta dünya göstericilerinden 3,1 faiz yüksek olub. İnsan inkişafı göstericileri şeher ve kend ehalisi arasında da ferqlidir. Bele ki, şeher ehalisinin İnsan İnkişafı İndeksi 0,785, kend ehalisininki ise 0,719 teşkil edir.

Respublikadakı qaçqın ve mecburi köçkünlerin ümumi sayı 779.352 neferdir. Hesabata esasen, qaçqın ve mecburi köçkün aileleri üzvlerinin orta sayı 3,9 neferdir. 1998-ci ille müqayisede aile üzvlerinin sayının azalması müşahide edilir.

Hesabatda xüsusile diqqeti celb eden mesele “İnsan inkişafına tesir: etraf mühit ve sağlamlıq” meselesi oldu. Sözügeden mövzu ile bağlı aparılan araşdırma havaya buraxılan istixana qazları ve ozon qatını dağıdan qazların nezereçarpacaq derecede çox olduğunu gösterib. Bundan elave, tullantıların miqdarının istifade olunan enerjinin hecminden az olduğu da belli olub. Bele ki, Bakıda havaya atılan tullantıların miqdarı 1990-cı ilde 1393,9 min ton, 1995-ci ilde 623,9 min ton, 1996-cı ilde 289,5 min ton ve nehayet, 2001-ci ilde 335,4 min ton olub.

Hesablamalara esasen, Azerbaycanda texnoloji nailiyyetler indeksi de 0,379 teşkil edir.

Sevinc TELMANQIZI